Τα μέτρα που αποσκοπούν στο κλείσιμο των ευρωπαϊκών συνόρων, σύμφωνα με τον Διεθνή Οργανισμό Μετανάστευσης (ΔΟΜ), οδηγούν σε περισσότερους αγνοουμένους και θύματα. Παρότι οι αφίξεις μεταναστών μειώνονται, η Μεσόγειος εξακολουθεί να αποτελεί υγρό τάφο για χιλιάδες ανθρώπους.

Η άλλη όψη της μείωσης των αποβιβάσεων είναι η αύξηση των θανάτων στη θάλασσα.

Πολύ λιγότερες αφίξεις στις ακτές της Ευρωπαϊκής Ένωσης, αλλά πολύ περισσότερα θύματα κατά τη διάρκεια των θαλάσσιων διελεύσεων. Σπάνια οι αριθμοί και οι στατιστικές επιτρέπουν να φανταστεί κανείς τις ανθρώπινες ζωές που κρύβονται πίσω τους. Αυτή τη φορά, όμως, η σύγκριση διαφορετικών στοιχείων αποτυπώνει με δραματικό τρόπο τους αυξανόμενους κινδύνους που αντιμετωπίζουν όσοι μεταναστεύουν.

Κατά το πρώτο εξάμηνο του 2026 οι παράτυπες αφίξεις μεταναστών και αιτούντων άσυλο στα εξωτερικά σύνορα της Ευρώπης μειώθηκαν σημαντικά. Την ίδια στιγμή, όμως, αυξήθηκαν αισθητά οι θάνατοι και οι εξαφανίσεις στη θάλασσα, κυρίως στην κεντρική και την ανατολική Μεσόγειο.

Η τάση αυτή επιβεβαιώνεται από τα πρόσφατα στοιχεία της Frontex, της Ευρωπαϊκής Υπηρεσίας Συνοριοφυλακής και Ακτοφυλακής, και του προγράμματος Missing Migrants Project του Διεθνούς Οργανισμού Μετανάστευσης (ΔΟΜ) των Ηνωμένων Εθνών.

Στο πρώτο εξάμηνο του έτους οι παράτυπες διελεύσεις των εξωτερικών χερσαίων και θαλάσσιων συνόρων της Ευρωπαϊκής Ένωσης μειώθηκαν κατά 37%, φθάνοντας περίπου τις 49.000, σε σύγκριση με την ίδια περίοδο του 2025, όταν ήδη η Frontex είχε καταγράψει το χαμηλότερο επίπεδο από το 2021.

Στην κεντρική μεσογειακή διαδρομή, που αφορά άμεσα την Ιταλία, η μείωση ήταν ακόμη μεγαλύτερη, φτάνοντας το 52%.

«Η μείωση αντανακλά τη συνεχή συνεργασία με τις χώρες-εταίρους και τα προληπτικά μέτρα που εφαρμόζονται στις κύριες χώρες αναχώρησης», αναφέρει η Frontex.

Ωστόσο, τα στοιχεία του ΔΟΜ παρουσιάζουν μια εντελώς διαφορετική εικόνα. Από τις αρχές Ιανουαρίου έως τα τέλη Ιουνίου, τουλάχιστον 1.570 άνθρωποι έχασαν τη ζωή τους στις θαλάσσιες μεταναστευτικές διαδρομές προς την Ευρώπη. Το αντίστοιχο διάστημα του 2025 οι νεκροί ήταν 1.232, δηλαδή καταγράφεται αύξηση 27%.

Αν ληφθεί υπόψη μόνο η Μεσόγειος, εξαιρώντας τα ναυάγια στον Ατλαντικό κοντά στις Καναρίους Νήσους, η αύξηση είναι ακόμη πιο δραματική: από 851 θύματα σε 1.410, δηλαδή 65% περισσότερα.

Η βάση δεδομένων του Missing Migrants Project περιλαμβάνει μόνο επιβεβαιωμένες περιπτώσεις και, σύμφωνα με τον ΔΟΜ, υποεκτιμά την πραγματική έκταση της τραγωδίας. Οι θάνατοι γίνονται ολοένα και λιγότερο ορατοί, καθώς περιορίζεται η πρόσβαση στις επιχειρήσεις έρευνας και διάσωσης (SAR).

Στα επίσημα στοιχεία δεν περιλαμβάνονται περίπου 1.000 αγνοούμενοι, οι οποίοι, σύμφωνα με ορισμένες πηγές, χάθηκαν εξαιτίας του κυκλώνα Harry τον περασμένο Ιανουάριο. Ο ΔΟΜ δήλωσε στην εφημερίδα Avvenire ότι κατάφερε να επιβεβαιώσει μόνο 375 από αυτές τις εξαφανίσεις.

Τα αυστηρά μέτρα αποτροπής που έχουν υιοθετήσει τα τελευταία χρόνια οι χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης για τον περιορισμό των μεταναστευτικών ροών –με χαρακτηριστικό παράδειγμα το Μνημόνιο συνεργασίας με την Τυνησία του 2023– είχαν ως αποτέλεσμα τη σημαντική μείωση των αναχωρήσεων από ορισμένες ακτές, όπως εκείνη της πόλεως Σφαξ.

Ωστόσο, τα δίκτυα διακινητών και οι άνθρωποι που αναζητούν τρόπο να διασχίσουν τη θάλασσα προσαρμόζονται συνεχώς, μετακινούμενοι προς λιγότερο επιτηρούμενες περιοχές και νέες διαδρομές. Έτσι, οι μεταναστευτικές οδοί γίνονται ολοένα πιο μακρές, πιο δύσκολες και πιο θανατηφόρες.

«Το γεγονός ότι οι αφίξεις μειώνονται ενώ οι θάνατοι αυξάνονται μάς υπενθυμίζει ότι η αποτροπή δεν καθιστά τη μετανάστευση ασφαλέστερη», δήλωσε ο Andrea Garcia Borja του ΔΟΜ, παρουσιάζοντας τα στοιχεία στις 8 Ιουλίου στο Βερολίνο.

Τα στοιχεία δείχνουν ότι φέτος όλες οι διαδρομές της Μεσογείου έχουν γίνει πιο επικίνδυνες. Στην κεντρική Μεσόγειο οι θάνατοι αυξήθηκαν κατά 57%, φθάνοντας τους 865, έναντι 552 το πρώτο εξάμηνο του 2025.

Στην ανατολική Μεσόγειο, με προορισμό κυρίως τις ελληνικές ακτές, ο αριθμός των θυμάτων υπερδιπλασιάστηκε, από 120 σε 320, κυρίως λόγω της αύξησης των αναχωρήσεων από την ανατολική Λιβύη προς την Κρήτη.

Πρόκειται για μια νέα μεταναστευτική διαδρομή, εναλλακτική της περισσότερο ελεγχόμενης δυτικής Λιβύης. Περιλαμβάνει περίπου 300 χιλιόμετρα ανοιχτής θάλασσας, από το Τομπρούκ έως την Κρήτη, μια απόσταση που –όπως επισημαίνει ο ΔΟΜ– δεν μπορεί να διανυθεί με ασφάλεια με απλά φουσκωτά σκάφη και όπου σήμερα απουσιάζουν επαρκείς δυνατότητες έρευνας και διάσωσης.

ΠΗΓΗ: AVVENIRE

                  +Νικόλαος,
Αρχιεπίσκοπος, πρώην Νάξου-Τήνου κλπ.