ΜΗΝΥΜΑ “URBI ET ORBI”
ΤΟΥ ΑΓΙΟΥ ΠΑΤΡΟΣ ΛΕΟΝΤΟΣ ΙΔ’
ΧΡΙΣΤΟΥΓΕΝΝΑ 2025
Κεντρικός Εξώστης της Βασιλικής του Αγίου Πέτρου
Πέμπτη, 25 Δεκεμβρίου 2025
Αγαπητοί αδελφοί και αδελφές,
«Ας χαρούμε όλοι εν Κυρίω, επειδή ο Σωτήρας μας γεννήθηκε στον κόσμο. Σήμερα από τον ουρανό κατήλθε για μας η αληθινή ειρήνη» (Αντίφωνο κατά την είσοδο της θείας Λειτουργίας του Μεσονυκτίου των Χριστουγέννων). Έτσι ψάλλει η Λειτουργία τη νύχτα των Χριστουγέννων και έτσι η αναγγελία της Βηθλεέμ αντηχεί στην Εκκλησία: το Παιδί που γεννήθηκε από την Παρθένο Μαρία είναι ο Χριστός ο Κύριος, ο οποίος στάλθηκε από τον Πατέρα για να μας σώσει από την αμαρτία και τον θάνατο. Αυτός είναι η ειρήνη μας, Αυτός που νίκησε το μίσος και την έχθρα με την ελεήμονα αγάπη του Θεού. Γι’ αυτό, «η Γέννηση του Κυρίου είναι η Γέννηση της ειρήνης» (Άγιος Λέων ο Μέγας, Λόγος 26).
Ο Ιησούς γεννήθηκε σε έναν στάβλο επειδή δεν υπήρχε χώρος για Αυτόν στο πανδοχείο. Μόλις γεννήθηκε, η μητέρα του Μαρία «τον σπαργάνωσε και τον έβαλε σε μια φάτνη» (βλ. Λκ 2,7). Ο Υιός του Θεού, μέσω του οποίου δημιουργήθηκαν τα πάντα, δεν έγινε ευπρόσδεκτος, και η φάτνη του ήταν ένα φτωχικό παχνί για τα ζώα.
Ο αιώνιος Λόγος του Πατέρα, τον οποίο οι ουρανοί δεν μπορούν να χωρέσουν, επέλεξε να έλθει στον κόσμο με αυτόν τον τρόπο. Από αγάπη επέλεξε να γεννηθεί από γυναίκα, για να μοιραστεί την ανθρώπινη φύση μας· από αγάπη δέχτηκε τη φτώχεια και την απόρριψη και ταυτίστηκε με εκείνους που είναι απορριφθέντες και αποκλεισμένοι.
Στη Γέννηση του Ιησού, αναδύεται ήδη η θεμελιώδης επιλογή που θα καθοδηγούσε ολόκληρη τη ζωή του Υιού του Θεού, μέχρι τον θάνατό του στον σταυρό: η επιλογή να μην μας αφήσει να κουβαλάμε το βάρος της αμαρτίας, αλλά να το σηκώσει για εμάς, να το αναλάβει ο ίδιος. Μόνο Αυτός μπορούσε να το κάνει. Αλλά, ταυτόχρονα, έδειξε αυτό που μόνο εμείς μπορούμε να κάνουμε: να αναλάβει ο καθένας μας το δικό του μερίδιο ευθύνης. Ναι, επειδή ο Θεός, που μας δημιούργησε χωρίς εμάς, δεν μπορεί να μας σώσει χωρίς εμάς (βλ. Ι. Αυγουστίνος, Λόγος 169, 11, 13), δηλαδή, χωρίς την ελεύθερη βούλησή μας να αγαπάμε. Αυτός που δεν αγαπά, δεν σώζεται· είναι χαμένος. Και αυτός που δεν αγαπά τον αδελφό του τον οποίο βλέπει, δεν μπορεί να αγαπά τον Θεό τον οποίο δεν βλέπει (βλ. Α’Ιω 4,20).
Αδελφοί και αδελφές, αυτός είναι ο δρόμος προς την ειρήνη: η υπευθυνότητα. Αν ο καθένας μας —σε όλα τα επίπεδα— αντί να κατηγορεί τους άλλους, αναγνώριζε πρώτα τις δικές του αδυναμίες και ζητούσε συγχώρηση από τον Θεό, και ταυτόχρονα έβαζε τον εαυτό του στη θέση εκείνων που υποφέρουν, γινόταν αλληλέγγυος με τους πιο αδύναμους και καταπιεσμένους, τότε ο κόσμος θα άλλαζε.
Ο Ιησούς Χριστός είναι η ειρήνη μας, πρωτίστως επειδή μας ελευθερώνει από την αμαρτία και έπειτα επειδή μας δείχνει τον τρόπο να ξεπεράσουμε τις συγκρούσεις, όλες τις συγκρούσεις, από τις διαπροσωπικές ως τις διεθνείς. Χωρίς μια καρδιά απαλλαγμένη από την αμαρτία, μια συγχωρημένη καρδιά, δεν μπορούμε να είμαστε άνδρες και γυναίκες ειρήνης και ειρηνοποιοί. Γι’ αυτό ο Ιησούς γεννήθηκε στη Βηθλεέμ και πέθανε στον σταυρό: για να μας ελευθερώσει από την αμαρτία. Αυτός είναι ο Σωτήρας. Με τη χάρη Του, μπορούμε και πρέπει ο καθένας μας να κάνει το καθήκον του για να απορρίψει το μίσος, τη βία και την αντιπαράθεση, και να εφαρμόσει τον διάλογο, την ειρήνη και τη συμφιλίωση.
Αυτή την εορταστική ημέρα, επιθυμώ να στείλω έναν θερμό και πατρικό χαιρετισμό σε όλους τους Χριστιανούς, ιδιαιτέρως σε εκείνους που ζουν στη Μέση Ανατολή, τους οποίους γνώρισα πρόσφατα στο πρώτο μου αποστολικό ταξίδι. Άκουσα τους φόβους τους και γνωρίζω καλά το αίσθημα αδυναμίας τους μπροστά στις δυναμικές εξουσίας που τους ξεπερνούν. Το Βρεφος που γεννήθηκε σήμερα στη Βηθλεέμ είναι ο ίδιος Ιησούς ο οποίος λέει: «Ενωμένοι μαζί μου να έχετε ειρήνη. Ο κόσμος θα σας κάνει να υποφέρετε· αλλά εσείς να έχετε θάρρος, διότι εγώ τον έχω νικήσει τον κόσμο!» (Ιω 16,33).
Από Αυτόν επικαλούμαστε δικαιοσύνη, ειρήνη και σταθερότητα για τον Λίβανο, την Παλαιστίνη, το Ισραήλ και τη Συρία, εμπιστευόμενοι αυτά τα θεϊκά λόγια: «Το έργο της δικαιοσύνης θα είναι ειρήνη, και της δικαιοσύνης το αποτέλεσμα θα είναι ησυχία και ασφάλεια παντοτινή» (Ησ 32,17).
Εμπιστευόμαστε ολόκληρη την ευρωπαϊκή ήπειρο στον Άρχοντα της Ειρήνης, ζητώντας του να συνεχίσει να εμπνέει ένα πνεύμα κοινότητας και συνεργασίας, πιστό στις χριστιανικές ρίζες και την ιστορία της, και υποστηρικτικό και φιλόξενο προς όσους έχουν ανάγκη. Προσευχόμαστε ιδιαιτέρως για τον βασανισμένο λαό της Ουκρανίας: είθε να σταματήσει η κλαγγή των όπλων και είθε τα εμπλεκόμενα μέρη, υποστηριζόμενα από τη δέσμευση της διεθνούς κοινότητας, να βρουν το θάρρος να συμμετάσχουν σε έναν ειλικρινή, άμεσο και άξιο σεβασμού διάλογο.
Από το Βρέφος της Βηθλεέμ, ικετεύουμε ειρήνη και παρηγοριά για τα θύματα όλων των πολέμων, που βρίσκονται σε εξέλιξη στον κόσμο, ιδιαιτέρως για τα ξεχασμένα θύματα· και για όσους υποφέρουν από την αδικία, την πολιτική αστάθεια, τις θρησκευτικές διώξεις και την τρομοκρατία. Ενθυμούμαι ιδιαιτέρως τους αδελφούς και τις αδελφές από το Σουδάν, το Νότιο Σουδάν, το Μάλι, την Μπουρκίνα Φάσο και τη Λαϊκή Δημοκρατία του Κονγκό.
Αυτές τις τελευταίες ημέρες του Ιωβηλαίου της Ελπίδας, ας προσευχηθούμε στον Θεάνθρωπο για τον αγαπημένο λαό της Αϊτής, ώστε να παύσουν όλες οι μορφές βίας και η χώρα να προχωρήσει στην οδό της ειρήνης και της συμφιλίωσης.
Είθε το Θείο Βρέφος να εμπνεύσει όλους όσους έχουν πολιτικές ευθύνες στη Λατινική Αμερική, ώστε, αντιμετωπίζοντας τις πολυάριθμες προκλήσεις, να δοθεί χώρος στον διάλογο για το κοινό καλό και όχι σε ιδεολογικούς και επί μέρους αποκλεισμούς.
Ζητάμε από τον Άρχοντα της Ειρήνης να φωτίσει τη Μιανμάρ με το φως ενός μέλλοντος συμφιλίωσης: να αποκαταστήσει την ελπίδα στις νεότερες γενιές, να καθοδηγήσει όλο τον βιρμανικό λαό σε μονοπάτια ειρήνης και να συνοδεύσει όσους ζουν άστεγοι, χωρίς ασφάλεια ή εμπιστοσύνη στο αύριο.
Του ζητάμε να αποκαταστήσει την παλαιά φιλία μεταξύ Ταϊλάνδης και Καμπότζης, και τα εμπλεκόμενα μερη να συνεχίσουν να εργάζονται για τη συμφιλίωση και την ειρήνη.
Σε Αυτόν εμπιστευόμαστε επίσης τους λαούς της Νότιας Ασίας και της Ωκεανίας, οι οποίοι δοκιμάζονται σκληρά από τις πρόσφατες και καταστροφικές φυσικές καταστροφές που έχουν επηρεάσει σοβαρά ολόκληρους πληθυσμούς. Μπροστά σε αυτές τις δοκιμασίες, καλώ όλους να ανανεώσουν με πεποίθηση την κοινή μας δέσμευση να συνδράμουμε όσους υποφέρουν.
Αγαπητοί αδελφοί και αδελφές,
στο σκοτάδι της νύχτας, «ο Λόγος ήταν το αληθινό το φως, που καθώς έρχεται στον κόσμο φωτίζει κάθε άνθρωπο» (Ιω 1,9), αλλά «οι δικοί του δεν τον δέχτηκαν» (Ιω 1,11). Ας μην αφήσουμε τον εαυτό μας να μας κατακλύσει η αδιαφορία απέναντι σε όσους υποφέρουν, διότι ο Θεός δεν είναι αδιάφορος για τις δυστυχίες μας.
Γινόμενος άνθρωπος, ο Ιησούς αναλαμβάνει την ευθραυστότητά μας, ταυτιζόμενος με τον καθένα μας: με εκείνους που δεν έχουν τίποτα και έχουν χάσει τα πάντα, όπως οι κάτοικοι της Γάζας· με εκείνους που πλήττονται από την πείνα και τη φτώχεια, όπως ο λαός της Υεμένης· με εκείνους που εγκαταλείπουν την πατρίδα τους για να αναζητήσουν ένα μέλλον αλλού, όπως οι πολλοί πρόσφυγες και μετανάστες που διασχίζουν τη Μεσόγειο ή την αμερικανική ήπειρο· με εκείνους που έχουν χάσει τη δουλειά τους και με εκείνους που αναζητούν μία, όπως τόσοι πολλοί νέοι που αγωνίζονται να βρουν εργασία· με εκείνους που υφίστανται εκμετάλλευση, όπως πάρα πολλοί κακοπληρωμένοι εργαζόμενοι· με εκείνους που βρίσκονται στη φυλακή και συχνά ζουν σε απάνθρωπες συνθήκες.
Στην καρδιά του Θεού φτάνει η επίκληση για ειρήνη που ανυψώνεται από κάθε γωνιά της γης, όπως γράφει ένας ποιητής:
«Δεν είναι σαν τη σίγαση των όπλων,
ούτε καν όπως η προφητεία του λύκου με το αρνί,
είναι μάλλον
σαν στην καρδιά όταν ο ενθουσιασμός τελειώνει
και μπορείς να μιλήσεις μόνο για μια μεγάλη κόπωση…
Ας έρθει
σαν τα αγριολούλουδα,
ξαφνικά, επειδή ο αγρός
πρέπει να την έχει: άγρια ειρήνη» [1]
Αυτή την αγία ημέρα, ας ανοίξουμε την καρδιά μας στους αδελφούς και τις αδελφές μας που βρίσκονται σε ανάγκη και υποφέρουν. Με αυτόν τον τρόπο, τις ανοίγουμε στο Θείο Βρέφος, που μας υποδέχεται με ανοιχτές αγκάλες και μας αποκαλύπτει τη θεότητά Του: «Σε όσους όμως τον δέχτηκαν και πίστεψαν σε αυτόν, έδωσε το δικαίωμα να γίνουν παιδιά του Θεούύ» (Ιω 1,12).
Σε λίγες ημέρες, το Ιωβηλαίο Έτος θα ολοκληρωθεί. Οι Αγίες Θύρες θα κλείσουν, αλλά ο Χριστός, η ελπίδα μας, παραμένει πάντα μαζί μας! Είναι η πάντα ανοιχτή Θύρα που μας εισάγει στη θεϊκή ζωή. Αυτή είναι η χαρμόσυνη αναγγελία αυτής της ημέρας: το Παιδί που γεννήθηκε είναι ο ενανθρωπήσας Θεός. Δεν έρχεται για να καταδικάσει, αλλά για να σώσει. Η εμφάνισή του δεν είναι φευγαλέα. Έρχεται για να παραμείνει και να δοθεί. Σε Αυτόν, κάθε πληγή θεραπεύεται και κάθε καρδιά βρίσκει ανάπαυση και ειρήνη. «Η Γέννηση του Κυρίου είναι η Γέννηση της ειρήνης».
Εύχομαι από καρδίας σε όλους καλά και ειρηνικά Χριστούγεννα!
________________________
[1] Y. Amichai, “Wildpeace”, in The Poetry of Yehuda Amichai, Farrar, Straus and Giroux, 2015.
——————-
Μετάφραση: π.Λ
