Οι ενέργειες που δαπανώνται

για τον πόλεμο και την καταστροφή

να αφιερωθούν στη ζωή

«Θα σφυρηλατήσουν τα ξίφη τους σε άροτρα και τις λόγχες τους σε δρεπάνια». Έτσι ονειρευόταν ο προφήτης Ησαΐας μια εποχή κατά την οποία οι λαοί της Γης θα μετέτρεπαν ό,τι καταστρέφει την ύπαρξη σε εργαλεία που την στηρίζουν. Σήμερα, αντίθετα, είναι ολοφάνερος ένας παράδοξος εφιάλτης, κατά τον οποίο τα έθνη επιταχύνουν την «καταστροφή της ισορροπίας» της Δημιουργίας, προκαλώντας τα ίδια στον εαυτό τους πόνο και οδύνη.

«Εξωτερικές έρημοι», οι οποίες, ωστόσο, αποτελούν καθρέφτες μιας εσωτερικής «ηθικής και πολιτιστικής» ξηρασίας, όπου ευδοκιμούν μόνο η απώλεια της αίσθησης του ορίου, η επιθυμία για κυριαρχία και η αναζήτηση του άμεσου κέρδους.

Αυτές είναι ορισμένες από τις έννοιες που εκφράζει ο Πάπας Λέων ΙΔ΄ στο μήνυμα που δημοσιεύθηκε στις 20 Αυγούστου, με την ευκαιρία της Παγκόσμιας Ημέρας Προσευχής για τη Φροντίδα της Δημιουργίας, η οποία εορτάζεται την 1η Σεπτεμβρίου.

Το δράμα των προσπαθειών που κατευθύνονται προς τον πόλεμο

Στο κείμενο, ο Ποντίφικας αναγνωρίζει ότι οι κρίσεις που πνίγουν τη σημερινή κοινωνία δεν είναι αποκομμένες η μία από την άλλη, αλλά αποτελούν μία ενιαία πληγή, η οποία μπορεί να θεραπευθεί μόνο μέσω της ειρήνης. Όχι της ειρήνης του κόσμου, επιφανειακής και εφήμερης, αλλά της αρμονίας που «πηγάζει από την αιώνια αγάπη του Χριστού και τη φροντίδα Του για κάθε ανθρώπινο πρόσωπο».

«Ωστόσο, αυτή η υπόσχεση ειρήνης βρίσκεται σε έντονη αντίθεση με την πραγματικότητα που βλέπουμε σε διάφορα μέρη του κόσμου. Ο προφήτης Ησαΐας μίλησε για έναν καιρό κατά τον οποίο τα έθνη “θα συντρίψουν τα ξίφη τους και θα τα κάνουν άροτρα”, μετατρέποντας αυτό που καταστρέφει τη ζωή σε κάτι που την στηρίζει. Σήμερα, όμως, βλέπουμε πολύ συχνά να συμβαίνει ακριβώς το αντίθετο, καθώς οι προσπάθειες εξακολουθούν να κατευθύνονται προς τη βία και τον πόλεμο».

Ο φαύλος κύκλος των πολέμων και της περιβαλλοντικής υποβάθμισης

Από τα πεδία των μαχών, οι συγκρούσεις διευρύνουν το πεδίο της επιρροής τους, αλληλεπιδρώντας με επιβλαβή τρόπο με την περιβαλλοντική υποβάθμιση. Έτσι, τροφοδοτείται ένας φαύλος κύκλος, ο οποίος αρχικά προκαλεί τη μόλυνση βασικών πόρων, όπως ο αέρας και το νερό.

Αυτό υπονομεύει στη συνέχεια την επισιτιστική ασφάλεια, δημιουργώντας με τη σειρά του φτώχεια, ανισότητα και νέες κοινωνικές εντάσεις, οι οποίες αποτελούν συχνές αιτίες για την εμφάνιση πολέμων.

Οι τελευταίοι, γράφει ο Λέων ΙΔ΄, αποκαλύπτουν μια «βαθιά αποτυχία» της ανθρωπότητας, ακόμη και ως προς τη φροντίδα της Δημιουργίας που της έχει εμπιστευθεί ο Θεός.

«Δεν πρόκειται μόνο για πολιτική αποτυχία, αλλά και για ηθική και πνευματική. Ριζωμένος σε διαστρεβλωμένες επιθυμίες και σε μια λανθασμένη χρήση της ανθρώπινης ελευθερίας και εξουσίας, ο πόλεμος αποτελεί αντιμαρτυρία προς το Ευαγγέλιο της ειρήνης».

Η καρδιά των συγκρούσεων

Οι δυσαρμονίες που αναφέρθηκαν είναι εμφανείς, δεν μπορούν όμως να αποδοθούν αποκλειστικά στην ατέλεια των συστημάτων και των δομών.

Σε αυτές, ο Πάπας διακρίνει μια βαθύτερη «ανισορροπία», η οποία έχει τις ρίζες της στην ανθρώπινη καρδιά. Μέσα στον καθένα μας συνυπάρχουν, πράγματι, αντιφατικές επιθυμίες και βαθιές εσωτερικές συγκρούσεις: αγάπη και αδιαφορία, αλήθεια και ψευδαίσθηση, δικαιοσύνη και αδικία.

«Οι συγκρούσεις που βασανίζουν την ανθρωπότητα αποτελούν, από πολλές απόψεις, εξωτερική έκφραση εσωτερικών αντιθέσεων και διαιρέσεων. Όταν η καρδιά διαστρέφεται, οι σχέσεις υποφέρουν και οι δομές που οικοδομούμε αρχίζουν να αντανακλούν αυτή την αταξία».

Η ανανέωση της εσωτερικής ζωής

Για να καταστήσει σαφέστερη αυτή την έννοια, ο Λέων ΙΔ΄ δανείζεται τη μεταφορά που χρησιμοποίησε ο Βενέδικτος ΙΣΤ΄ στην ομιλία του κατά τη Θεία Λειτουργία για την έναρξη της διακονίας του στην Έδρα του Αγίου Πέτρου:

«Οι εξωτερικές έρημοι πολλαπλασιάζονται στον κόσμο, επειδή οι εσωτερικές έρημοι έχουν γίνει τόσο μεγάλες».

Αυτό που έχει διαρραγεί εξωτερικά, έχει διαρραγεί και εσωτερικά. Και, επομένως, για να μεταμορφωθεί η κοινωνία, είναι απαραίτητο να ξεκινήσουμε από την ανανέωση της καρδιάς.

«Οι πιο ριζικές αιτίες των συγκρούσεων και η εκμετάλλευση της Δημιουργίας αποτελούν συνέπειες μιας ηθικής και πολιτιστικής κρίσης, η οποία περιλαμβάνει την απώλεια της αίσθησης του ορίου, την επιθυμία για κυριαρχία, την αναζήτηση του άμεσου κέρδους και την αδυναμία να αναγνωρίσουμε την αξιοπρέπεια που ο Θεός έχει χαρίσει σε κάθε ανθρώπινο πρόσωπο».

Από το όνειρο στην πραγματικότητα

Η προσδοκία του Ησαΐα μετατρέπεται σήμερα σε έκκληση να «μετατρέψουμε το κακό σε ζωή». Μια μεταστροφή που δεν μπορεί να περιοριστεί μόνο στην επιστροφή στην καρδιά, αλλά πρέπει να οδηγήσει και σε Εκείνον που τη θεραπεύει: τον Κύριο. Διότι εκεί όπου ανανεώνεται ο άνθρωπος, ανοίγονται νέες δυνατότητες.

«Αυτό που χρησιμοποιήθηκε για την καταστροφή μπορεί να επανακατευθυνθεί προς τη ζωή, για τη φροντίδα των φτωχών, τον επισιτισμό των πεινασμένων και την προστασία της Δημιουργίας. Αυτός είναι ο δρόμος μιας αυθεντικής οικολογικής μεταστροφής, κατά την οποία τα αποτελέσματα της συνάντησης με τον Ιησού Χριστό εκδηλώνονται με σαφήνεια στη σχέση με τον κόσμο που μας περιβάλλει».

Από τον πόλεμο στην ολοκληρωμένη ανθρώπινη ανάπτυξη

Πρόκειται για τεράστιες προκλήσεις, αναγνωρίζει ο Πάπας, καθώς είναι πολυάριθμα τα «οικοσυστήματα» που έχουν εμπιστευθεί στον άνθρωπο: από τη Δημιουργία μέχρι τις ανθρώπινες σχέσεις και την ίδια του την προσωπικότητα.

Η πρόσκληση είναι και πάλι να εμπιστευθούμε τον Θεό της ειρήνης, ο οποίος δεν αφήνει τον άνθρωπο χωρίς τα μέσα της θεραπείας και της μεταμόρφωσης.

«Ας φανταστούμε έναν κόσμο στον οποίο οι ενέργειες που σήμερα δαπανώνται στον πόλεμο θα αφιερώνονταν στην ολοκληρωμένη ανθρώπινη ανάπτυξη, στην υπέρβαση της φτώχειας, στην υπεράσπιση της ανθρώπινης αξιοπρέπειας και στη συμφιλίωση μεταξύ των διαιρεμένων λαών. Ένα τέτοιο όραμα αντανακλά την πίστη στην έλευση της Βασιλείας του Θεού».

Από την έρημο στην όαση

Δεν είναι τα όπλα της καταστροφής, επιμένει ο Λέων ΙΔ΄, τα μέσα με τα οποία οικοδομείται η ειρήνη, αλλά η αλήθεια, ο διάλογος, η υπομονή, η καλοσύνη, η δικαιοσύνη, το έλεος, η κατανόηση, η φροντίδα και η αγάπη.

Το να αναλάβουμε το καθήκον να θέσουμε σε πράξη αυτές τις αξίες σημαίνει να γίνουμε «συνεργοί» στο έργο της ανανέωσης του Κυρίου.

«Θα περάσουμε, αργά αλλά αμετάκλητα, από την έρημο στην όαση, από τη διαίρεση στην κοινωνία και από τη βία στην ειρήνη. Ο Κύριος ας μας δώσει το θάρρος να βαδίσουμε σε αυτόν τον δρόμο, ώστε στην εποχή μας τα “ξίφη” να “σφυρηλατηθούν πράγματι σε άροτρα”, η υπόσχεση του Ευαγγελίου να ριζώσει βαθύτερα στον κόσμο μας και η ειρήνη του Χριστού να βασιλεύσει σε ολόκληρη τη Δημιουργία».

ΠΗΓΗ:Vatican news

                     +Νικόλαος,

Αρχιεπίσκοπος, πρώην Νάξου-Τήνου κλπ.