Από την Αποστολική Διάταξη
«Divino Afflatu»
του Αγίου Πίου Ι΄, Πάπα
[AAS 3 (1911), 633-635]
Με την ευκαιρία της σημερινής (21 Αυγούστου) εορτής του Αγίου Πίου Ι’ Πάπα σας παρουσιάζω ένα απόσπασμα από την Αποστολική Διάταξή του που έχει τίτλο: «Divino Afflatu», και αναφέρεται στους Ψαλμούς της Αγίας Γραφής:
«Οι Ψαλμοί συντέθηκαν με Θεία έμπνευση και περιλαμβάνονται στην Αγία Γραφή. Είναι γνωστό ότι, ήδη από τις απαρχές της Εκκλησίας, χρησίμευσαν θαυμάσια για να τρέφουν την ευσέβεια των πιστών. Οι Χριστιανοί, μέσω των Ψαλμών, προσέφεραν αδιάκοπα στον Θεό τη θυσία του αίνου, δηλαδή τον καρπό των χειλέων που ομολογούσαν το όνομά του (βλ. Εβρ. 13,15· Ωσ. 14,3).
Σημαντικό μέρος της ίδιας της Θείας Λειτουργίας και του Θείου Λόγου αποτελείται από Ψαλμούς, σύμφωνα με τη χρήση που είχε ήδη καθιερωθεί στον αρχαίο Νόμο. Από αυτούς προήλθε εκείνη η «φωνή της Εκκλησίας», για την οποία μιλά ο Μέγας Βασίλειος, και η ψαλμωδία, «θυγατέρα εκείνης της υμνωδίας», όπως την αποκαλεί ο προκάτοχός μας Ουρβανός Η΄, «η οποία αντηχεί αδιάκοπα ενώπιον του θρόνου του Θεού και του Αρνίου».
Οι ψαλμοί είναι κυρίως εκείνοι που, σύμφωνα με τον Άγιο Αθανάσιο, διδάσκουν όσους είναι αφιερωμένοι στη Θεία Λατρεία «με ποιο μέτρο πρέπει να δοξάζουν τον Θεό και με ποια λόγια να του αποδίδουν την πρέπουσα τιμή». Πολύ εύστοχα λέγει σχετικά ο Άγιος Αυγουστίνος: «Για να δοξάζεται ο Θεός όπως αρμόζει από τον άνθρωπο, ο ίδιος ο Θεός δοξολόγησε τον εαυτό του· και επειδή καταδέχθηκε να δοξολογήσει τον εαυτό του, γι’ αυτό ο άνθρωπος βρήκε τον τρόπο με τον οποίο μπορεί να τον δοξάζει».
Στους Ψαλμούς υπάρχει μια εκπληκτική δύναμη να γεννούν στις ψυχές όλων την επιθυμία για την αρετή. Διότι, μολονότι ολόκληρη η Αγία Γραφή, τόσο η Παλαιά όσο και η Καινή, είναι θεόπνευστη και ωφέλιμη για τη διδασκαλία (βλ. 2 Τιμ. 3,16), εντούτοις το βιβλίο των Ψαλμών, σύμφωνα με τον Άγιο Αθανάσιο, είναι, τρόπον τινά, ο παραδεισένιος κήπος όπου μπορεί κανείς να συλλέξει τους καρπούς όλων των άλλων θεόπνευστων κειμένων.
Έτσι, το Ψαλτήριο όχι μόνο υψώνει τα άσματα των άλλων βιβλίων της Αγίας Γραφής, αλλά προσθέτει και τα δικά του, τα οποία μελωδεί στον ήχο της κιθάρας. Ο Άγιος Αθανάσιος προσθέτει: «Πράγματι, σε εμένα που υψώνω άσματα, οι ψαλμοί φαίνονται σαν καθρέπτες, μέσα στους οποίους ο καθένας βλέπει τον εαυτό του και την εσωτερική του κατάσταση και, βλέποντάς την, παρακινείται να τους απαγγείλει».
Ο Άγιος Αυγουστίνος, στις Εξομολογήσεις, αναφωνεί: «Πόσο έκλαψα ακούγοντας τους ύμνους και τα άσματα προς τιμήν σου, βαθιά συγκινημένος από τις φωνές της Εκκλησίας σου, που έψαλλε γλυκύτατα! Εκείνες οι φωνές αντηχούσαν στα αυτιά μου και η αλήθεια κατέβαινε στην καρδιά μου· και όλα μεταβάλλονταν σε αίσθημα αγάπης και μου προκαλούσαν τόση χαρά, ώστε με έκαναν να λυώσω σε δάκρυα».
Ποιος δεν θα αισθανόταν βαθιά οικοδομημένος επαναλαμβάνοντας κάποιο από τα πολυάριθμα εκείνα χωρία που υμνούν με τόσο λυρικό και βαθύ τρόπο την άπειρη μεγαλοσύνη του Θεού, τη δύναμή του, την ύψιστη αγιότητά του, την αγαθότητα και το έλεός του, μαζί με όλα τα αναρίθμητα θεία ιδιώματα;
Το έντονο θρησκευτικό συναίσθημα που τους διαπερνά είναι εξαιρετικά αποτελεσματικό στο να κινεί την καρδιά σε ευγνωμοσύνη για τις Θείες ευεργεσίες, να εμπνέει την ταπεινή ικεσία για νέες χάρες ή να γεννά σωτήριες αποφάσεις για επιστροφή από την αμαρτία.
+Νικόλαος,
Αρχιεπίσκοπος, πρώην Νάξου-Τήνου κλπ.
