Το θείο και το ανθρώπινο έλεος
Στις 27/7/2026, στην «Ακολουθία των Αναγνωσμάτων», η Εκκλησία μάς πρόσφερε μία θαυμάσια ομιλία του Αγίου Καισαρίου της Αρλ, Επισκόπου, που είναι τόσο διδακτική και επίκαιρη και γι’ αυτό σκέφτηκα να την μεταφράσω και να σας την προσφέρω για μελέτη.
Το κείμενο αυτό του Αγίου Καισαρίου της Αρλ τονίζει ότι η ελεημοσύνη προς τον συνάνθρωπο δεν είναι απλώς μια καλή πράξη, αλλά ο δρόμος για να ανοίξει η καρδιά του ανθρώπου στη θεία ευσπλαχνία. Όποιος δείχνει έλεος στους φτωχούς, αναγνωρίζει στο πρόσωπό τους τον ίδιο τον Χριστό και προετοιμάζεται να δεχθεί το άπειρο έλεος του Θεού:
Ιδού η ομιλία:
«Μακάριοι οι ελεήμονες, γιατί αυτοί θα ελεηθούν» (Μτ 5,7).
Πόσο γλυκιά είναι η λέξη «έλεος», αγαπητοί αδελφοί! Κι όμως, αν γλυκό είναι το όνομά της, πόσο περισσότερο είναι η ίδια η πραγματικότητα που εκφράζει. Αν και όλοι επιθυμούν να τους δείχνουν έλεος, δεν ζουν όλοι με τρόπο που να το αξίζουν. Ενώ όλοι θέλουν να βρίσκουν έλεος για τον εαυτό τους, λίγοι είναι εκείνοι που το δείχνουν στους άλλους. Άνθρωπε, με ποιο θάρρος ζητάς αυτό που εσύ ο ίδιος αρνείσαι να προσφέρεις στους άλλους; Όποιος επιθυμεί να λάβει έλεος στον ουρανό, οφείλει να το ασκεί και εδώ στη γη.
Αφού, λοιπόν, όλοι μας, αγαπητοί αδελφοί, επιθυμούμε να μας ελεήσει ο Θεός, ας κάνουμε το έλεος προστάτη μας σε αυτή τη ζωή, ώστε να γίνει ελευθερωτής μας στην αιώνια ζωή. Υπάρχει, πράγματι, ένα έλεος στον ουρανό, στο οποίο φθάνει κανείς μέσω του ελέους που ασκεί εδώ στη γη. Γι’ αυτό και η Αγία Γραφή λέει: «Κύριε, το έλεός σου φθάνει έως τους ουρανούς» [πρβλ. Ψαλμ. 35 (36),6].
Υπάρχει, λοιπόν, ένα επίγειο και ένα ουράνιο έλεος, ένα ανθρώπινο και ένα θείο έλεος. Ποιο είναι το ανθρώπινο έλεος; Είναι εκείνο που στρέφεται με συμπόνια προς τη δυστυχία των φτωχών. Και ποιο είναι το θείο έλεος; Είναι εκείνο που χαρίζει τη συγχώρηση των αμαρτιών. Ό,τι προσφέρει το ανθρώπινο έλεος κατά τη διάρκεια της επίγειας πορείας μας, το ανταποδίδει το Θείο έλεος στην ουράνια πατρίδα. Πράγματι, ο Θεός πεινά και διψά πάνω στη γη στο πρόσωπο όλων των φτωχών, όπως ο ίδιος είπε: «Κάθε φορά που το κάνατε σε έναν από αυτούς τους ελάχιστους αδελφούς μου, το κάνατε σε μένα» (Μτ 25,40).
Εκείνος που καταδέχεται να ανταμείψει στον ουρανό, θέλει να δεχθεί τώρα το δώρο μας πάνω στη γη. Και ποιοι είμαστε εμείς, ώστε όταν ο Θεός δίνει να θέλουμε να λαμβάνουμε, αλλά όταν ζητά να μη θέλουμε να δίνουμε; Όταν ένας φτωχός πεινά, είναι ο ίδιος ο Χριστός που πεινά, όπως είπε: «Πείνασα και δεν μου δώσατε να φάω» (Μτ 25,42). Μην περιφρονείς, λοιπόν, τη δυστυχία των φτωχών, αν θέλεις να ελπίζεις με βεβαιότητα στη συγχώρηση των αμαρτιών σου.
Ο Χριστός, αδελφοί, πεινά· καταδέχεται να πεινά και να διψά σε κάθε φτωχό. Αυτό που λαμβάνει στη γη, το ανταποδίδει στον ουρανό. Τι επιθυμείτε, αδελφοί, και τι ζητάτε όταν έρχεστε στην εκκλησία; Ασφαλώς τίποτε άλλο παρά το έλεος του Θεού. Δώστε, λοιπόν, το επίγειο έλεος και θα λάβετε το ουράνιο. Ο φτωχός ζητά από εσένα· κι εσύ ζητάς από τον Θεό. Εκείνος σου ζητά ένα κομμάτι ψωμί· εσύ ζητάς την αιώνια ζωή. Δώσε στον φτωχό, για να αξιωθείς να λάβεις από τον Χριστό. Άκουσε τα λόγια του: «Δίνετε και θα σας δοθεί» (Λκ 6,38).
Δεν μπορώ να καταλάβω με ποιο θάρρος περιμένεις να λάβεις αυτό που δεν θέλεις να δώσεις. Γι’ αυτό, όταν έρχεστε στην εκκλησία, μην στερείτε από τους φτωχούς την ελεημοσύνη, έστω και μικρή, σύμφωνα με τις δυνατότητές σας.
+Νικόλαος,
Αρχιεπίσκοπος, πρώην Νάξου-Τήνου κλπ.
