• Να είναι πρώτα μαθητές του Χριστού και έπειτα «influencers», 
• να δίνουν φωνή σε όσους δεν έχουν φωνή, 
• να αντιμετωπίζουν τις ανθρωπολογικές προκλήσεις που θέτει η τεχνητή νοημοσύνη, 
• να προστατεύουν τους ανηλίκους στο ψηφιακό περιβάλλον και να προάγουν την ειρήνη και τη φροντίδα της δημιουργίας. 

Αυτά ήταν μερικά από τα βασικά θέματα που αναδείχθηκαν κατά τις πρώτες ολομέλειες και τις θεματικές συνεδρίες του Παγκόσμιου Συνεδρίου της SIGNIS, το οποίο διεξάγεται στο Κιγκάλι της Ρουάντας.

Αδελφή Angella Rwezaula, αδελφή Ernestina Patrick Lasway, αδελφή Michelle Njeri, αδελφή Francine-Marie Cooper – Κιγκάλι

Η συνοδικότητα, η τεχνητή νοημοσύνη, η φροντίδα της δημιουργίας, η προστασία των ανηλίκων και η δημοσιογραφία της ειρήνης αποτέλεσαν τα κύρια θέματα της πρώτης ημέρας του Παγκόσμιου Συνεδρίου της SIGNIS, (Παγκόσμια Καθολική Ένωση για την Επικοινωνία (World Catholic Association for Communication) το οποίο άνοιξε χθες τις εργασίες του στο Κιγκάλι της Ρουάντας. Μέσα από μια σειρά θεματικών συζητήσεων, οι ομιλητές ανέλυσαν τις σημαντικότερες προκλήσεις της σύγχρονης Kαθολικής επικοινωνίας, υπογραμμίζοντας την ευθύνη των επικοινωνιολόγων να προάγουν την ανθρώπινη αξιοπρέπεια και το κοινό καλό.

Μαθητές πριν από τους «influencers» και η πρόκληση της τεχνητής νοημοσύνης

Την έναρξη των εργασιών σηματοδότησε η πρώτη ολομέλεια, κατά την οποία ο Αρχιεπίσκοπος Fortunatus Nwachukwu αναφέρθηκε στη μεγάλη ιστορική σημασία του γεγονότος ότι, για πρώτη φορά, το Παγκόσμιο Συνέδριο της SIGNIS πραγματοποιείται στην Αφρική.

Όπως τόνισε, το γεγονός αυτό αποτελεί ένδειξη της ωριμότητας της Εκκλησίας στην Αφρική και της ανάγκης να ακούγεται πλέον η φωνή της σε παγκόσμιο επίπεδο.

«Η Εκκλησία στην Αφρική δεν πρέπει πλέον να αντιμετωπίζεται ως ένα παιδί στην κούνια», δήλωσε.

Παράλληλα, κάλεσε τους Kαθολικούς λειτουργούς της επικοινωνίας να θέτουν σε πρώτη προτεραιότητα την ταυτότητά τους ως μαθητών του Χριστού και όχι την επιδίωξη προβολής, δημοτικότητας ή επιρροής στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης.

«Οι Καθολικοί επικοινωνιολόγοι οφείλουν να δίνουν προτεραιότητα στην ταυτότητά τους ως μαθητές του Χριστού και όχι στην αναζήτηση διαδικτυακών δεικτών επιτυχίας, προσοχής ή επιρροής στα κοινωνικά δίκτυα».

Υπενθύμισε ακόμη ότι η αρμονία μεταξύ των πολιτισμών δεν σημαίνει εξάλειψη των διαφορών μέσα σε μια αλγοριθμική μονοκουλτούρα, αλλά ανάδειξη του πλούτου της ποικιλομορφίας που θέλησε ο ίδιος ο Θεός.

Αναφερόμενος στο βιβλίο των Παροιμιών (31,8), επανέλαβε την προφητική αποστολή των Kαθολικών δημοσιογράφων να δίνουν φωνή στους περιθωριοποιημένους, στους φτωχούς και στα θύματα κάθε μορφής κακοποίησης, τα οποία συχνά παραμένουν αόρατα στους εμπορικούς αλγορίθμους.

Στη συνέχεια, το ενδιαφέρον στράφηκε στην τεχνητή νοημοσύνη, με την παρέμβαση της Nataša Govekar, διευθύντριας του θεολογικού-ποιμαντικού τομέα της Ποντιφικής Συνόδου για την Επικοινωνία. Η ίδια παρέπεμψε στο Μήνυμα του Αγίου Πατέρα για την 60ή Παγκόσμια Ημέρα Κοινωνικών Επικοινωνιών καθώς και στην εγκύκλιο Magnifica humanitas.

Αναφερόμενη στις επιπτώσεις της τεχνητής νοημοσύνης, υπογράμμισε ότι: «Η θεμελιώδης πρόκληση της τεχνητής νοημοσύνης δεν είναι τεχνολογική αλλά ανθρωπολογική».

Παρατήρησε ακόμη ότι τα μεγάλα γλωσσικά μοντέλα επηρεάζουν ολοένα και περισσότερο την ανθρώπινη γλώσσα και τον αυθόρμητο τρόπο έκφρασης, με αποτέλεσμα να ενισχύεται ο κίνδυνος γνωστικής παθητικότητας.

Για τον λόγο αυτό κάλεσε στην επανανακάλυψη στιγμών «νηστείας από τις οθόνες», υπενθυμίζοντας ότι η αληθινή διαμόρφωση του ανθρώπου απαιτεί χρόνο, προσωπική προσπάθεια και αυθεντικές σχέσεις.

Η Govekar εξέφρασε επίσης την ευχή οι ψηφιακές πλατφόρμες να σχεδιάζονται ως δημόσιοι χώροι που καλλιεργούν την εμπιστοσύνη και τις ανθρώπινες σχέσεις και όχι την απομόνωση και την εξάρτηση από περιεχόμενο που παράγεται από αλγορίθμους.

«Όταν η αποτελεσματικότητα γίνεται το υπέρτατο κριτήριο αξίας, οι άνθρωποι κινδυνεύουν να θεωρούν τον εαυτό τους ένα έργο προς βελτιστοποίηση και όχι πρόσωπα που καλούνται σε σχέση και κοινωνία».

Και κατέληξε: «Κανένα υπολογιστικό σύστημα, όσο εξελιγμένο κι αν είναι, δεν μπορεί να δημιουργήσει μια καρδιά ικανή να προσφέρεται ούτε μια συνείδηση που να διακρίνει το καλό από το κακό».

Συνοδική επικοινωνία και φροντίδα της δημιουργίας

Η συζήτηση συνεχίστηκε με τη θεματική ενότητα για τη συνοδικότητα, με τίτλο «Ένα πρότυπο για ειρηνική συνύπαρξη και κοινωνική ανάπτυξη».

Η αδελφή Marie-Kolbe Zamora, OSF, υπογράμμισε ότι η αυθεντικά συνοδική επικοινωνία δεν περιορίζεται στη μετάδοση άρτιων μηνυμάτων, αλλά προϋποθέτει πρωτίστως έναν συνοδικό επικοινωνητή.

«Οι συνοδικοί επικοινωνητές είναι άνθρωποι που έχουν προσωπικά βιώσει τη λύτρωση εν Χριστώ, τη ζουν καθημερινά και οικοδομούν την επικοινωνία τους μέσα από άμεσο διάλογο με τον Θεό και όχι αποκλειστικά πάνω σε επικοινωνιακές στρατηγικές.»

Η φροντίδα της δημιουργίας

Ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε επίσης στη φροντίδα της δημιουργίας.

Η αδελφή Juunza C. Mwangani, υπεύθυνη του προγράμματος Emerging Farmers Initiative στη Ζάμπια, παρουσίασε τη γεωργία ως μέσο οικολογικής μεταστροφής.

«Μετατρέπουμε τα απόβλητα σε χρήσιμους πόρους και προωθούμε μια ολοκληρωμένη γεωργία ανθεκτική στις κλιματικές αλλαγές. Το δίκτυό μας συνοδεύει επίσης νέους και γυναίκες. Πιστεύω ότι πρέπει να δοθεί στις γυναίκες η δυνατότητα να αφηγηθούν τη δική τους ιστορία».

Ο Tomas Insua, πρόεδρος του Κέντρου Laudato si’ της Ασίζης, επισήμανε ότι η Παγκόσμια Ημέρα Προσευχής για τη Φροντίδα της Δημιουργίας και η Περίοδος της Δημιουργίας αποτελούν σημαντικές ευκαιρίες για τους Καθολικούς επικοινωνιολόγους να προβάλλουν περισσότερο τα περιβαλλοντικά ζητήματα.

Παρατήρησε επίσης ότι το ετήσιο μήνυμα του Πάπα για την Ημέρα της Δημιουργίας αξίζει ευρύτερης διάδοσης, αναφέροντας ως παράδειγμα την Εκκλησία των Φιλιππίνων.

Η Leticia Florencio, υπεύθυνη επικοινωνίας του Κινήματος Laudato si’ για τη Λατινική Αμερική, υπενθύμισε ότι: «Η ελπίδα πρέπει να μεταφράζεται σε πράξη», μέσω μιας θαρραλέας, υπεύθυνης και διαφανούς επικοινωνίας.

Πρόσθεσε ακόμη: «Μια δημιουργική επικοινωνία αναγνωρίζει τους ανθρώπους ως πρωταγωνιστές της κοινωνικής μεταμόρφωσης και θεωρεί τη φροντίδα του κοινού μας σπιτιού ως έναν συγκεκριμένο τρόπο βίωσης του Ευαγγελίου».

Προστασία των ανηλίκων και προώθηση της ειρήνης

Η προστασία των ανηλίκων στον ψηφιακό χώρο αποτέλεσε αντικείμενο ξεχωριστής συνεδρίας, με τη συμμετοχή της αδελφής Patience Shinondo, της αδελφής Babitha Abraham Valiaparambil, του καθηγητή Jean-Paul Niyigena και του πατέρα Lawrence Adu-Gyamfi.

Οι ομιλητές υπογράμμισαν την επείγουσα ανάγκη προστασίας παιδιών και νέων στο διαδίκτυο, επισημαίνοντας ότι η διαδικτυακή εκμετάλλευση και το grooming αποτελούν συχνά την πύλη εισόδου στην εμπορία ανθρώπων.

Ζήτησαν μεγαλύτερη ψηφιακή παιδεία, ανάπτυξη τεχνολογιών ασφαλών για τους ανηλίκους και ουσιαστικότερη ανάληψη ευθύνης από τις εταιρείες τεχνολογίας, τονίζοντας τον κοινό ρόλο οικογενειών, εκπαιδευτικών, κυβερνήσεων και εκκλησιαστικών κοινοτήτων.

Από την πλευρά του, ο John Makokha, του CORAT Africa, προειδοποίησε για τη ραγδαία αύξηση της ψηφιακής sextortion, χαρακτηρίζοντάς την μία από τις ταχύτερα αναπτυσσόμενες μορφές σεξουαλικής βίας που διευκολύνεται από την τεχνολογία εις βάρος παιδιών και νέων.

Αναγνώρισε τις δυνατότητες που προσφέρουν οι ψηφιακές τεχνολογίες στην εκπαίδευση, την επικοινωνία και την κοινωνική συμμετοχή, αλλά τόνισε την ανάγκη αποτελεσματικότερων κανόνων και κατευθυντήριων γραμμών για την προστασία των ανηλίκων στον κυβερνοχώρο.

Η ημέρα ολοκληρώθηκε με τη θεματική της δημοσιογραφίας της ειρήνης. Ο Josephat Mohanzi υπενθύμισε την παράδοση της Τανζανίας ως «νησιού ειρήνης» και το όραμα του Julius Kambarage Nyerere, ο οποίος επιθυμούσε να ανάψει έναν πυρσό στην κορυφή του Κιλιμάντζαρο, ώστε να διαδοθεί η ελπίδα σε ολόκληρη την αφρικανική ήπειρο.

Σύμφωνα με τον Mohanzi, τα Καθολικά μέσα ενημέρωσης καλούνται όχι μόνο να καταγράφουν τις συγκρούσεις, αλλά και να οικοδομούν και να ενισχύουν την ειρήνη, δίνοντας φωνή στις τοπικές κοινότητες και αναδεικνύοντας θετικές εμπειρίες, παρά τις οικονομικές δυσκολίες που εξακολουθούν να αντιμετωπίζουν πολλά Καθολικά μέσα ενημέρωσης.

Η ανθρώπινη αξιοπρέπεια στο επίκεντρο

Συνολικά, οι παρεμβάσεις της πρώτης ημέρας ανέδειξαν την ανάγκη διαφύλαξης της ανθρώπινης αξιοπρέπειας ακόμη και στην εποχή της τεχνολογικής προόδου.

Τα παιδιά, ως τα πλέον ευάλωτα πρόσωπα, χρειάζονται ιδιαίτερη προστασία, ενώ στους Καθολικούς λειτουργούς της επικοινωνίας ανατίθεται η αποστολή να καλλιεργούν την ελπίδα, την ειρήνη, τη φροντίδα της δημιουργίας και την αυθεντική ανθρώπινη ανάπτυξη.

Οι εργασίες της ημέρας ολοκληρώθηκαν με ανοικτό διάλογο μεταξύ εισηγητών και συνέδρων, συνεχίζοντας την ανταλλαγή απόψεων που χαρακτηρίζει το Παγκόσμιο Συνέδριο της SIGNIS, το οποίο θα διαρκέσει στο Κιγκάλι έως τις 8 Αυγούστου.

ΠΗΓΗ: Vatican news

+Νικόλαος,

Αρχιεπίσκοπος, πρώην Νάξου-Τήνου κλπ