ΛΕΩΝ ΙΔ’

ΓΕΝΙΚΗ ΑΚΡΟΑΣΗ 

Αίθουσα Παύλος Στ’

Τετάρτη, 28 Ιανουαρίου 2026 

 

Κατήχηση. Η Β’ Σύνοδος του Βατικανού μέσα από τα Έγγραφά της.  II. Η Δογματική Διάταξη Dei Verbum. 3. Μία μόνο ιερά παρακαταθήκη. Η σχέση μεταξύ Αγίας Γραφής και Ιεράς Παραδόσεως

 

Αγαπητοί αδελφοί και αδελφές, καλημέρα και καλώς ήρθατε!

Συνεχίζοντας την ανάγνωση της Συνοδικής Διάταξης Dei Verbum σχετικά με τη Θεία Αποκάλυψη, σήμερα συλλογιζόμαστε τη σχέση μεταξύ της Αγίας Γραφής και της Ιεράς Παραδόσεως. Μπορούμε να πάρουμε ως φόντο δύο σκηνές του Ευαγγελίου. Στην πρώτη, η οποία λαμβάνει χώρα στο Υπερώο, ο Ιησούς, στον μεγάλο διαθηκικό του λόγο προς τους μαθητές του, δηλώνει: «Αυτά σας τα δίδαξα όλον αυτό τον καιρό που βρίσκομαι κοντά σας. Αλλά το Πνεύμα το Άγιο, ο Παράκλητος, που θα στείλει ο Πατέρας στο όνομά μου, εκείνος θα σας διδάξει τα πάντα και θα φέρει στη μνήμη σας όλα όσα σας έχω πει εγώ […] Όταν όμως θα έρθει εκείνος, το Πνεύμα της Αλήθειας, θα σας οδηγήσει σε όλη την αλήθεια» (Ιω 14:25-26· 16:13). 

Η δεύτερη σκηνή μάς μεταφέρει στους λόφους της Γαλιλαίας. Ο αναστημένος Ιησούς εμφανίζεται στους μαθητές, οι οποίοι είναι έκπληκτοι και αμφιβάλουν, και τους δίνει μια εντολή: «Πηγαίνετε και κάνετε μαθητές μου όλα τα έθνη […] και διδάξτε τους να τηρούν όλες τις εντολές που σας έδωσα» (Μτ 28:19-20). Και στις δύο αυτές σκηνές είναι εμφανής η στενή σύνδεση μεταξύ του λόγου που είπε ο Χριστός και της εξάπλωσής του ανά τους αιώνες. 

Αυτό επιβεβαιώνει η Β’ Σύνοδος του Βατικανού, χρησιμοποιώντας μια εντυπωσιακή εικόνα: «Η Ιερά Παράδοση και η Αγία Γραφή  είναι στενότατα συνδεδεμένες και κοινωνούσες μεταξύ τους. Επειδή αμφότερες αναβλύζουν από την ίδια θεϊκή πηγή, σχηματίζουν κατά κάποιον τρόπο ένα σύνολο και τείνουν στον ίδιο σκοπό» (Dei Verbum, 9). Η εκκλησιαστική Παράδοση εκτείνεται κατά μήκος της πορείας της ιστορίας μέσω της Εκκλησίας, η οποία διαφυλάσσει, ερμηνεύει και ενσαρκώνει τον λόγο του Θεού. Η Κατήχηση της Καθολικής Εκκλησίας (βλ. αρ. 113) αναφέρεται, από αυτή την άποψη, σε ένα σύνθημα των Πατέρων της Εκκλησίας: «Η Αγία Γραφή είναι γραμμένη στην καρδιά της Εκκλησίας πριν γραφτεί σε υλικά όργανα», δηλαδή στο ιερό κείμενο. 

Ακολουθώντας τα λόγια του Χριστού που αναφέρθηκαν παραπάνω, η Σύνοδος επιβεβαιώνει ότι «Η αποστολικής προέλευσης Παράδοση προοδεύει στην Εκκλησία με τη συμπαράσταση του Αγίου Πνεύματος» (DV, 8). Αυτό συμβαίνει με την πλήρη κατανόηση μέσω «του στοχασμού και της μελέτης των πιστών», μέσω της εμπειρίας που γεννιέται από «μια βαθύτερη εμπειρία των πνευματικών πραγμάτων» και, προπάντων, μέσω του κηρύγματος των διαδόχων των αποστόλων που έχουν λάβει «το βέβαιο χάρισμα της αλήθειας». Με λίγα λόγια, «η Εκκλησία στη διδασκαλία, στη ζωή της και στη λατρεία της, διαιωνίζει και μεταδίδει σε όλες τις γενιές όλα εκείνα που αυτή είναι, όλα εκείνα που αυτή πιστεύει» (αυτόθι). 

Από αυτή την άποψη, η έκφραση του Αγίου Γρηγορίου του Μεγάλου είναι διάσημη: «Η Αγία Γραφή αναπτύσσεται μαζί με εκείνους που την διαβάζουν». [1] Και ο Ιερός Αυγουστίνος είχε  επιβεβαιώσει ότι «ένας μόνο είναι ο λόγος του Θεού που αναπτύσσεται σε όλη την Αγία Γραφή και ένας μόνο είναι ο Λόγος που αντηχεί στα στόματα τόσων πολλών αγίων». [2] Ο λόγος του Θεού, επομένως, δεν είναι απολιθωμένος αλλά είναι μια ζωντανή και οργανική πραγματικότητα που αναπτύσσεται και μεγαλώνει στην Ιερά Παράδοση. Αυτή η Ιερά Παράδοση, χάρη στο Άγιο Πνεύμα, κατανοεί τον λόγο του Θεού στον πλούτο της αλήθειας της και τον ενσαρκώνει στις μεταβαλλόμενες συντεταγμένες της ιστορίας.

Υποδηλωτικό, σε αυτή τη γραμμή, είναι αυτό που πρότεινε ο άγιος Διδάσκαλος της Εκκλησίας Ιωάννης Ερρίκος Νιούμαν στο έργο του με τίτλο «Η Ανάπτυξη της Χριστιανικής Διδασκαλίας». Αυτός διατύπωνε ότι ο Χριστιανισμός, τόσο ως κοινοτική εμπειρία όσο και ως διδασκαλία, είναι μια δυναμική πραγματικότητα, με τον τρόπο που υπέδειξε ο ίδιος ο Ιησούς με τις παραβολές του σπόρου (βλ. Μκ 4:26-29): μια ζωντανή πραγματικότητα που αναπτύσσεται χάρη σε μια εσωτερική ζωτική δύναμη. [3]

Ο απόστολος Παύλος προτρέπει επανειλημμένα τον μαθητή και συνεργάτη του Τιμόθεο: «Τιμόθεε, διαφύλαξε αυτό που σου εμπιστεύτηκε ο Χριστός και η εκκλησία» (Α’Τιμ 6:20· βλ. Β’Τιμ 1:12.14). Η Δογματική Διάταξη Dei Verbum απηχεί αυτό το παύλειο κείμενο όταν λέει: «Η Ιερά Παράδοση και η Αγία Γραφή αποτελούν μία και μοναδική παρακαταθήκη του λόγου του Θεού που έχει εμπιστευτεί στην Εκκλησία», ερμηνευμένη από το «ζωντανό μυστήριο της Εκκλησίας, του οποίου η εξουσία ασκείται στο όνομα του Ιησού Χριστού» (αρ. 10). “Παρακαταθήκη” είναι ένας όρος ο οποίος, στην αρχική του έννοια, έχει νομικό χαρακτήρα και επιβάλλει στον θεματοφύλακα το καθήκον να διαφυλάξει το περιεχόμενο, το οποίο στην προκειμένη περίπτωση είναι η πίστη, και να το μεταδώσει άθικτο. Η “παρακαταθήκη” του λόγου του Θεού βρίσκεται και σήμερα στα χέρια της Εκκλησίας, και όλοι εμείς, στις διάφορες εκκλησιαστικές μας διακονίες, πρέπει να συνεχίσουμε να την διαφυλάγουμε στην ακεραιότητά της, σαν ένα αστέρι-οδηγό για το ταξίδι μας μέσα από την πολυπλοκότητα της ιστορίας και της ύπαρξης. 

Συμπερασματικά, αγαπητοί μου, ας ακούσουμε ξανά τη Dei Verbum, η οποία εξυμνεί την αλληλοσύνδεση της Αγίας Γραφής και της Ιεράς Παραδόσεως: αυτές –δηλώνει– είναι τόσο συνδεδεμένες και ενωμένες μεταξύ τους που δεν μπορούν να υπάρξουν ανεξάρτητα, και από κοινού, με τον δικό τους τρόπο, υπό την επίδραση ενός μόνο Αγίου Πνεύματος, συμβάλλουν αποτελεσματικά στη σωτηρία των ψυχών (βλ. αρ. 10).

 ______________________________________________

[1]  Homiliae in Ezechielem I, VII, 8: PL 76, 843D.

[2]  Enarrationes in Psalmos 103, IV, 1

[3] Βλ. J.H. Newman, Lo sviluppo della dottrina cristiana, Milano 2003, σ. 104.

——————-

Μετάφραση: π.Λ