ΛΕΩΝ ΙΔ’

ΓΕΝΙΚΗ ΑΚΡΟΑΣΗ 

Πλατεία Αγίου Πέτρου

Τετάρτη, 24 Ιουνίου 2026 

 

Τα κείμενα της Β’ Συνόδου του Βατικανού.  II. Η Διάταξη Sacrosanctum concilium. 4. Το ευχαριστιακό μυστήριο 

 

Αγαπητοί αδελφοί και αδελφές, καλημέρα και καλώς ήλθατε

Συνεχίζουμε τις κατηχήσεις πάνω στα κείμενα της Β΄ Συνόδου του Βατικανού, και ιδιαίτερα στη Διάταξη Sacrosanctum Concilium για την Θεία Λατρεία.

Όταν ο ιερός Αυγουστίνος θέλει να εξηγήσει στους νεοφώτιστους το μυστήριο του Σώματος του Χριστού, αναφέρεται στο χωρίο του αγίου Παύλου που μόλις ακούσαμε: «Εσείς όλοι μαζί αποτελείτε το σώμα του Χριστού, και είστε μέλη του, ο καθένας σας χωριστά» (Α΄Κορ 12,27). Και προσθέτει ο Αυγουστίνος: «Το μυστήριο που λαμβάνετε είναι το δικό σας μυστήριο. Σ’ αυτό που είστε απαντάτε: “Αμήν”, και η απάντησή σας είναι σαν την υπογραφή σας. Σας λέγεται: “Το Σώμα του Χριστού”, και εσείς απαντάτε: “Αμήν”. Να είστε, λοιπόν, μέλη του Σώματος του Χριστού, ώστε το “Αμήν” σας να είναι αληθινό. […] Γίνετε αυτό που βλέπετε και λάβετε αυτό που είστε» (Sermo 272, PL 38, 1247). 

Αμέσως μετά την ανάμνηση του Μυστικού Δείπνου του Ιησού, τη Διάταξη για τη Λατρεία μιλά για την Ευχαριστία με αυτό το αυγουστίνειο πνεύμα. Πράγματι, για τους χριστιανούς η συμμετοχή στην τράπεζα του Κυρίου σημαίνει «να διαπλάθονται από τον λόγο του Θεού, να τρέφονται από την τράπεζα του Σώματος του Κυρίου και να αποδίδουν ευχαριστία στον Θεό» (πρβλ. SC, 48).

Δεχόμενοι τον Χριστό στον λόγο Του και στην Ευχαριστία, γινόμαστε εκείνο που λαμβάνουμε. Γινόμαστε το Σώμα, του οποίου Κεφαλή είναι ο αναστημένος Χριστός, ο οποίος κάθεται στα δεξιά του Πατέρα (πρβλ. Κολ 1,18) και μας ετοιμάζει θέση στους ουρανούς (πρβλ. Ιω 14,3). Έτσι, η Ευχαριστία είναι το μυστήριο της Βασιλείας που έρχεται. Είναι ο Άρτος της πορείας μας, που μας οδηγεί προς την ουράνια Πατρίδα, μέχρι τη μακάρια ημέρα κατά την οποία «ο Θεός θα βασιλεύει πλήρως πάνω σε όλα» (Α΄Κορ 15,28).

Η λειτουργική σύναξη προσφέρει τη Θυσία «όχι μόνο μέσω των χεριών του ιερέα, αλλά και ενωμένη μαζί του» (SC, 48). Μέσα σε αυτή την προοπτική, η Ευχαριστία αποτελεί τη μορφή της πνευματικής θυσίας των χριστιανών (πρβλ. Εβρ 13,16· Ρωμ 12,1), ως οδός ένωσης με τον Θεό και αμοιβαίας ένωσης μεταξύ των πιστών.

Με τη συμμετοχή τους σε αυτήν, οι πιστοί μαθαίνουν «να προσφέρουν τον εαυτό τους και, ημέρα με την ημέρα, μέσω του Χριστού, να ολοκληρώνονται μέσα στην ενότητα με τον Θεό και μεταξύ τους» (ό.π.). Έτσι, καθώς ενσωματωνόμαστε στον Χριστό, η Ευχαριστία μάς διδάσκει να υιοθετούμε τον ίδιο τον τρόπο ζωής του Κυρίου Ιησού, που χαρακτηρίζεται από τη δωρεάν και ολοκληρωτική προσφορά του εαυτού Του. Αυτή η προσφορά μάς εισάγει στη δυναμική της ενότητας, η οποία αποτελεί ισχυρό αντίδοτο απέναντι στις δυνάμεις της διαίρεσης που υπονομεύουν τον κόσμο μας, τις κοινότητές μας, τις οικογένειές μας και την ίδια μας την καρδιά (πρβλ. SC, 47).

Αγαπητοί μου, όταν συμμετέχουμε στη Θεία Ευχαριστία, καλούμαστε να ακούμε τον λόγο του Θεού και να τρεφόμαστε από την τράπεζα του Κυρίου, όπου ο ίδιος προσφέρει τον εαυτό Του στον Πατέρα. Αυτά τα δύο μέρη της Θείας Λειτουργίας, η Ακολουθία του Λόγου και η Ευχαριστιακή Ακολουθία, «είναι τόσο στενά συνδεδεμένα μεταξύ τους, ώστε να αποτελούν μία και μοναδική πράξη λατρείας» (SC, 56).

Όσον αφορά τον λόγο του Θεού, πρέπει να θυμόμαστε ότι δεν πρόκειται απλώς για την απόκτηση μιας διανοητικής γνώσης των Αγίων Γραφών, αλλά για την υποδοχή του Λόγου που είναι «ζωντανός και ενεργός» (Εβρ. 4,12), του Λόγου που απευθύνει ο Θεός σε όλους και συγχρόνως στον καθένα προσωπικά. Είναι ο Λόγος ο οποίος, μαζί με τον ευχαριστιακό Άρτο, μας τρέφει και μας ζωοποιεί, οδηγώντας μας από τη φθορά της αμαρτίας στη νέα ζωή εν Χριστώ.

«Η Ευχαριστία ανοίγει τον νου μας στην κατανόηση της Αγίας Γραφής, όπως και η Αγία Γραφή φωτίζει και ερμηνεύει το ευχαριστιακό Μυστήριο» (Βενέδικτος ΙΣΤ΄, Verbum Domini, 55).

Η Β΄ Οικουμενική Σύνοδος του Βατικανού ζήτησε να ανοίξουν ευρύτερα οι θησαυροί της Αγίας Γραφής, ώστε να προσφέρεται στους πιστούς με μεγαλύτερη αφθονία η τράπεζα του λόγου του Θεού (πρβλ. SC, 51). Η λειτουργική μεταρρύθμιση υλοποίησε αυτό το αίτημα μέσα από τον πολύτιμο θησαυρό του Βιβλίου των Αναγνωσμάτων, δηλαδή του λειτουργικού βιβλίου που συγκεντρώνει όλα τα βιβλικά αναγνώσματα για τις λειτουργικές ιεροτελεστίες. Αυτή η πληρότητα αντλήθηκε από την καθαρότερη πηγή της ζώσας Παράδοσης, η οποία συνδυάζει την πιστότητα στην παράδοση με το άνοιγμα σε μια θεμιτή πρόοδο (πρβλ. SC, 23).

Η αρχή του δεύτερου κεφαλαίου της Διάταξης για τη Λατρεία είναι υφασμένη με αναφορές στον μεγάλο ποταμό της Παράδοσης, που εκτείνεται από τους Πατέρες της Εκκλησίας μέχρι τις ημέρες μας. Παραθέτω το σχετικό κείμενο: «Ο Σωτήρας μας, κατά τον Μυστικό Δείπνο, τη νύχτα που παραδόθηκε, θέσπισε την ευχαριστιακή θυσία του Σώματός Του και του Αίματός Του, για να διαιωνίζεται ανά τους αιώνες, μέχρι την επιστροφή Του, η θυσία του Σταυρού, και έτσι να εμπιστευθεί στην αγαπημένη Του Νύμφη, την Εκκλησία, την ανάμνηση του θανάτου και της αναστάσεώς Του: μυστήριο αγάπης, σημείο ενότητας, δεσμός στοργής, πασχάλιο δείπνο, στο οποίο λαμβάνεται ο Χριστός, η ψυχή γεμίζει από χάρη και μας δίδεται ο αρραβώνας της μέλλουσας δόξας» (SC, 47).

Αγαπητοί αδελφοί και αδελφές, ας αντλούμε με πίστη από αυτή την πηγή της θείας ζωής και ας επιτρέπουμε στο μυστήριο που τελούμε να μεταμορφώνει τη ζωή μας.

————————

Μετάφραση: π.Λ