ΠΑΠΑΣ ΦΡΑΓΚΙΣΚΟΣ

ΓΕΝΙΚΗ ΑΚΡΟΑΣΗ

Πλατεία Αγίου Πέτρου

Τετάρτη, 6 Νοεμβρίου 2024 

 

Το Πνεύμα και η Νύμφη. Το Άγιο Πνεύμα καθοδηγεί τον λαό του Θεού να συναντήσει τον Ιησού, την ελπίδα μας. 

12. “Το Άγιο Πνεύμα μεσιτεύει για μας”. Το Άγιο Πνεύμα και η χριστιανική προσευχή

 

Αγαπητοί αδελφοί και αδελφές, καλημέρα!

Η αγιοποιός δράση του Αγίου Πνεύματος, εκφράζεται όχι μόνο διαμέσω του Λόγου του Θεού και των Ιερών Μυστηρίων αλλά και στην προσευχή, και σε αυτή θέλουμε να αφιερώσουμε τον σημερινό μας στοχασμό: την προσευχή. Το Άγιο Πνεύμα είναι ταυτόχρονα υποκείμενο και αντικείμενο της χριστιανικής προσευχής. Αυτό, δηλαδή, είναι που δωρίζει την προσευχή και είναι Αυτό που δωρίζεται  με την προσευχή. Εμείς προσευχόμαστε για να λάβουμε το Άγιο Πνεύμα και λαμβάνουμε το Άγιο Πνεύμα για να μπορούμε να προσευχόμαστε αληθινά, δηλαδή ως τέκνα Θεού, όχι ως δούλοι. Ας το σκεφτούμε λίγο: να προσευχόμαστε ως τέκνα Θεού, όχι ως δούλοι. Πρέπει πάντα να προσευχόμαστε με ελευθερία. “Σήμερα πρέπει να προσευχηθώ για αυτό, διότιυποσχέθηκα εκείνο… Διαφορετικά θα πάω στην κόλαση!”». Όχι, αυτό δεν είναι προσευχή. Η προσευχή είναι ελεύθερη. Προσεύχεσαι όταν το Πνεύμα σε βοηθά να προσευχηθείς. Προσεύχεσαι όταν νιώθεις την ανάγκη στην καρδιά να προσευχηθείς· και όταν δεν νιώθεις τίποτα, σταμάτα και αναρωτήσου: γιατί δεν νιώθω την επιθυμία να προσευχηθώ, τι συμβαίνει στη ζωή μου; Πάντα, ο αυθορμητισμός στην προσευχή είναι εκείνο που μας βοηθά περισσότερο. Αυτό σημαίνει να προσευχόμαστε ως τέκνα, όχι ως δούλοι. 

Πρωτίστως, πρέπει να προσευχόμαστε για να λάβουμε το Άγιο Πνεύμα. Υπάρχει, ως προς αυτό, ένας πολύ ακριβής λόγος τον Ιησού στο Ευαγγέλιο: «Αν λοιπόν εσείς, παρ’ όλο που είστε αμαρτωλοί, ξέρετε να δίνετε καλά πράγματα στα παιδιά σας, πολύ περισσότερο ο ουράνιος Πατέρας θα δώσει το Άγιο Πνεύμα σε όσους του το ζητούν!» (Λκ 11,13). Ο καθένας μας ξέρει να δίνει καλά πράγματα στα παιδάκια, είτε είναι δικά του παιδιά, είτε εγγόνια είτε φίλοι. Τα μικρά παιδιά πάντα λαμβάνουν καλά πράγματα από εμάς. Και πώς ο Πατέρας δεν θα δώσει το Πνεύμα σ’ εμάς; Αυτό μας δίνει θάρρος και μπορούμε να προχωρήσουμε. Στην Καινή Διαθήκη βλέπουμε το Άγιο Πνεύμα να κατέρχεται πάντα κατά την προσευχή. Κατεβαίνει στον Ιησού στο βάπτισμά στον Ιορδάνη, «την ώρα που προσευχόταν» (Λκ 3,21)· και κατεβαίνει κατά την Πεντηκοστή στους μαθητές, ενώ «ήταν αφοσιωμένοι στην προσευχή και τη δέηση προς τον Θεό» (Πραξ 1,14).

Είναι η μοναδική “δύναμη” που έχουμε αναφορικά με το Πνεύμα του Θεού. Η δύναμη της προσευχής: Αυτό δεν αντιστέκεται στην προσευχή. Προσευχόμαστε και έρχεται. Στο όρος Κάρμηλος οι ψευδοπροφήτες του Βάαλ –θυμηθείτε αυτό το απόσπασμα από τη Βίβλο‒ προσπαθούσαν με κάθε τρόπο να επικαλεστούν τη φωτιά από τον ουρανό στη θυσία τους, αλλά δεν συνέβη τίποτα, επειδή ήταν ειδωλολάτρες, λάτρευαν έναν θεό που δεν υπάρχει. Ο Ηλίας άρχισε να προσεύχεται και η φωτιά κατέβηκε και κατέκαψε το ολοκαύτωμα (βλ. Α’Βασ 18,20-38). Η Εκκλησία ακολουθεί πιστά αυτό το παράδειγμα: έχει πάντα στα χείλη της την παράκληση “Έλα! Έλα!” κάθε φορά που απευθύνεται στο Άγιο Πνεύμα: “Έλα!”. Και το κάνει προπάντων στη Θεία Λειτουργία για να κατέλθει ως δρόσος και να καθαγιάσει τον άρτο και τον οίνο για την ευχαριστιακή θυσία.

Υπάρχει όμως και μια άλλη πτυχή, η οποία είναι η πιο σημαντική και ενθαρρυντική για εμάς: το Άγιο Πνεύμα είναι Αυτό που μας δωρίζει την αληθινή προσευχή. Ο Απόστολος Παύλος αναφέρει: «Το Πνεύμα έρχεται βοηθός στις αδυναμίες μας. Εμείς δεν ξέρουμε ούτε τι ούτε πώς να προσευχηθούμε. Το Πνεύμα όμως μεσιτεύει το ίδιο στον Θεό για μας με στεναγμούς που δεν μπορούν να εκφραστούν με λέξεις. Ο Θεός όμως, που βλέπει τα βάθη της καρδιάς, ξέρει καλά τι θέλει να πει το Πνεύμα, διότι το Πνεύμα μεσολαβεί για τους χριστιανούς προς τον Θεό και σύμφωνα με το θέλημα εκείνου» (Ρωμ 8,26-27).

Είναι αλήθεια, δεν ξέρουμε πώς να προσευχόμαστε, δεν ξέρουμε. Πρέπει να μαθαίνουμε κάθε μέρα. Ο λόγος αυτής της αδυναμίας της προσευχής μας εκφραζόταν στο παρελθόν με μια μόνο λέξη, που χρησιμοποιούντανμε τρεις διαφορετικούς τρόπους: ως επίθετο, ως ουσιαστικό και ως επίρρημα. Είναι εύκολο να το θυμάστε, ακόμη και για όσους δεν ξέρουν λατινικά, και αξίζει να το έχετε υπόψη σας, διότι από μόνο του περιέχει μια ολόκληρη πραγματεία. Εμείς οι άνθρωποι, έλεγε εκείνο το ρητό, «mali, mala, male petimus», που σημαίνει: όντας κακοί (mali), ζητάμε λάθος πράγματα (mala) και με λάθος τρόπο (male). Ο Ιησούς λέει: «πρώτα απ’ όλα να επιζητείτε τη βασιλεία του Θεού, και τα υπόλοιπα θα ακολουθήσουν» (Μτ 6,33)· εμείς αντιθέτως επιζητούμε πρώτα απ’ όλα το πλεόνασμα, δηλαδή τα συμφέροντά μας ‒πολλές φορές!– και ξεχνάμε τελείως να ζητήσουμε τη βασιλεία του Θεού. Ας επιζητούμε από τον Κύριο τη Βασιλεία, και όλα θα έρθουν μαζί με αυτή.

Το Άγιο Πνεύμα, ναι, έρχεται να βοηθήσει στην αδυναμία μας, αλλά εξακολουθεί να κάνει κάτι πολύ σημαντικό: μας πιστοποιεί ότι είμαστε τέκνα του Θεού και βάζει στα χείλη μας την κραυγή: «Πατέρα!». (Ρωμ 8,15· Γαλ 4,6). Εμείς δεν μπορούμε να πούμε «Πατέρα, Αββά» χωρίς τη δύναμη του Αγίου Πνεύματος. Η χριστιανική προσευχή δεν είναι ο άνθρωπος που μιλάει στον Θεό από τη μια άκρη του τηλεφώνου στην άλλη άκρη, όχι, είναι ο Θεός που προσεύχεται μέσα μας! Προσευχόμαστε στον Θεό μέσω του Θεού. Η προσευχή είναι να βάζουμε τον εαυτό μας μέσα στον Θεό και ο Θεός να εισέρχεται μέσα μας.

Είναι ακριβώς στην προσευχή που το Άγιο Πνεύμα αποκαλύπτεται ως «Παράκλητος», δηλαδή ως συνήγορος και υπερασπιστής. Δεν μας κατηγορεί ενώπιον του Πατέρα, αλλά μας υπερασπίζεται. Ναι, μας υπερασπίζεται, μας πείθει για το γεγονός ότι είμαστε αμαρτωλοί (βλ. Ιω 16,8), αλλά το κάνει για να απολαμβάνουμε τη χαρά της ευσπλαχνίας του Πατέρα, όχι για να μας καταστρέφει με στείρα αισθήματα ενοχής. Ακόμη και όταν η καρδιά μας μάς κατηγορεί για κάτι, Αυτό μας υπενθυμίζει ότι «ο Θεός είναι ανώτερος από τη συνείδησή μας» (Α’Ιω 3,20). Ο Θεός είναι ανώτερος από την αμαρτία μας. Είμαστε όλοι αμαρτωλοί… Ας σκεφτούμε: ίσως κάποιος από εσάς ‒δεν ξέρω‒ φοβάται πολύ για τα πράγματα που έκανε, φοβάται μην τον επιπλήξει ο Θεός, φοβάται πολλά πράγματα και δεν μπορεί να βρει γαλήνη. Προσευχήσου, επικαλέσου το Άγιο Πνεύμα και Αυτό θα σε διδάξει πώς να ζητήσεις συγγνώμη. Και ξέρετε κάτι; Ο Θεός δεν ξέρει πολύ γραμματική και όταν εμείς ζητάμε συγγνώμη, δεν μας αφήνει να τελειώσουμε! “Συγ…” και εκεί δεν μας αφήνει να τελειώσουμε τη λέξη συγγνώμη. Μας συγχωρεί πρώτος, μας συγχωρεί πάντα, είναι πάντα δίπλα μας να μας συγχωρήσει, πριν τελειώσουμε τη λέξη “συγγνώμη”. Λέμε “συγ…” και ο Πατέρας μάς συγχωρεί πάντα.

Το Άγιο Πνεύμα μεσιτεύει για εμάς και επίσης μας διδάσκει να μεσιτεύουμε, με τη σειρά μας, για τους αδελφούς. Μας διδάσκει την προσευχή μεσιτείας: να προσευχόμαστε για αυτό το πρόσωπο, να προσευχόμαστεγια εκείνον τον άρρωστο, για εκείνον που είναι στη φυλακή, να προσευχόμαστε…· να προσευχόμαστε και για την πεθερά, και να προσευχόμαστε πάντα, πάντα. Αυτή η προσευχή είναι ιδιαίτερα ευάρεστη στον Θεό διότιείναι η πιο γενναιόδωρη και ανιδιοτελής. Όταν κάποιος προσεύχεται για όλους, συμβαίνει ‒το έλεγε ο Άγιος Αμβρόσιος‒ να προσεύχονται όλοι για κάποιον· η προσευχή πολλαπλασιάζεται [1]. Η προσευχή είναι έτσι. Ιδού ένα τόσο πολύτιμο και απαραίτητο έργο στην Εκκλησία, ιδιαιτέρως σε αυτή την περίοδο προετοιμασίας για το Ιωβηλαίο: να ενωθούμε με τον Παράκλητο που «μεσολαβεί για όλους μας σύμφωνα με το θέλημα του Θεού».

Αλλά να μην προσευχόμαστε σαν παπαγάλοι, παρακαλώ! Μην λες “μπλα, μπλα, μπλα…”. Όχι. Πες: “Κύριε”, αλλά πες το από καρδιάς. “Βοήθησέ με, Κύριε”, “Σε αγαπώ, Κύριε”. Και όταν προσεύχεστε το Πάτερ ημών, να προσεύχεσαι «Πατέρα, εσύ είσαι ο Πατέρας μου». Να προσεύχεστε με την καρδιά και όχι με τα χείλη, μην κάνετε σαν τους παπαγάλους.

Είθε το Πνεύμα το Άγιο να μας βοηθήσει στην προσευχή, καθώς το έχουμε τόσο ανάγκη! Σας ευχαριστώ.

 ___________________________

[1] De Cain et Abel, I, 39.

————————-

Μετάφραση: π.Λ