Σε μια εποχή αλλαγών, η οποία χαρακτηρίζεται από την κρίση στη μετάδοση της πίστεως, «πρέπει να επανεκκινήσουμε μια μεγάλη περίοδο ευαγγελισμού», θέτοντας στο επίκεντρο το πρώτο κήρυγμα, το κήρυγμα του Ευαγγελίου (kerygma): Ο Ιησούς Χριστός σε αγαπά, έδωσε τη ζωή Του για να σε σώσει και τώρα είναι ζωντανός στο πλευρό σου κάθε ημέρα, για να σε φωτίζει, να σε ενδυναμώνει και να σε ελευθερώνει.
Αυτή είναι η ουσία της προτροπής που περιλαμβάνεται στο έγγραφο Ελάτε σε μένα. Σκέψεις σχετικά με τη μετάδοση της πίστεως σε μια εποχή αλλαγών, της Ποντιφικής Συνόδου για τη Διδασκαλία της Πίστεως, το οποίο δόθηκε την Πέμπτη 22 Οκτωβρίου, στη δημοσιότητα.
Στα ίχνη της Β΄ Συνόδου του Βατικανού και του διδασκαλικού έργου των Παπών
Οι Σκέψεις αποτελούν ένα πυκνό σε περιεχόμενο κείμενο, αποτελούμενο από οκτώ κεφάλαια, καθώς και από μία εισαγωγή και έναν επίλογο. Περιλαμβάνουν πολυάριθμες αναφορές στο διδασκαλικό έργο των Παπών, ιδιαίτερα του Λέοντος ΙΔ΄ και του Πάπα Φραγκίσκου, στη Β΄ Σύνοδο του Βατικανού και σε άλλα εκκλησιαστικά έγγραφα.
Διευκρινίζεται επίσης ότι το έγγραφο έχει τη μορφή Σκέψεων και όχι Δογματικής Σημειώσεως. Για τον λόγο αυτό, το κείμενο εξετάζει τα θέματα από πολλές οπτικές γωνίες, χωρίς ωστόσο να έχει την αξίωση να κλείσει το ζήτημα, το οποίο παραμένει ανοικτό σε περαιτέρω αναλύσεις και εξελίξεις.
Συνεπώς, ο ειδικός στόχος του είναι να προτείνει «συγκεκριμένες οδούς για την αναγγελία του Κηρύγματος μέσα στην εποχή των αλλαγών που διανύουμε.
Το έγγραφο εγκρίθηκε από τον Πάπα στις 21 Αυγούστου 2026 και φέρει τις υπογραφές του Καρδιναλίου Víctor Manuel Fernández, Προέδρου της Ποντιφικής Συνόδου για τη Διδασκαλία της Πίστεως, και του Αρχιεπισκόπου Armando Matteo, Γραμματέα του Δογματικού Τμήματος της ίδιας Ποντιφικής Συνόδου.
Πολύτιμη υπήρξε η συμβολή πολλών Επισκοπικών Συνδιασκέψεων στην εκπόνηση αυτού του έργου, καθώς και οι μαρτυρίες ανθρώπων που ανακάλυψαν ή ανακάλυψαν εκ νέου τον Κύριο Ιησού. Οι μαρτυρίες αυτές, τις οποίες απέστειλαν οι Επίσκοποι, παρατίθενται στο τελευταίο κεφάλαιο των Σκέψεων.
Να μαρτυρούμε την προσωπική εμπειρία της συναντήσεως με τον Χριστό
Αφετηρία αποτελούν τα λόγια του Ιησού στο Ευαγγέλιο του Ματθαίου: «Ελάτε σε μένα όλοι όσοι κοπιάζετε και είστε φορτωμένοι, κι εγώ θα σας αναπαύσω».
Όπως επισημαίνεται στον επίλογο, «πρόκειται για μια έκκληση προς τους πιστούς να επιστρέψουν στην καρδιά του θησαυρού της χριστιανικής πίστεως: στο Κήρυγμα, το οποίο φωτίζει όλα τα περιεχόμενα της παρακαταθήκης της πίστεως (depositum fidei), ελκύοντας προς την εμπειρία μιας προσωπικής και κοινοτικής συναντήσεως με τον ζώντα Χριστό».
Λαμβάνεται, παράλληλα, υπόψη το γεγονός ότι «σε ορισμένες περιοχές του κόσμου η μετάδοση της πίστεως έχει σχεδόν διακοπεί».
Να αναγγέλλουμε την αγάπη του Θεού προς όλους
Το πρώτο κεφάλαιο αρχίζει υπογραμμίζοντας ότι «ο Ιησούς είναι πραγματικά το αληθινό φως που φωτίζει κάθε άνθρωπο».
«Αυτή είναι η καλή είδηση του Ευαγγελίου του Υιού: ο Θεός είναι αιώνια και για όλους αγάπη».
«Η πίστη, δεν μεταδίδεται πρωτίστως ως ένα σύνολο δογματικών περιεχομένων ή θρησκευτικών πληροφοριών, αλλά ως μια μορφή εκκλησιαστικής ζωής, στην οποία ο πιστός εισάγεται σταδιακά».
Ποιμαντική μέριμνα και για τους ενηλίκους, όχι μόνο για τα παιδιά και τους εφήβους
Εξετάζοντας τους τρόπους μεταδόσεως της πίστεως, το έγγραφο τονίζει ότι η Εκκλησία αναπτύσσεται «διά της έλξεως», ότι η οικογένεια αποτελεί «τον πρώτο και ουσιαστικότερο χώρο μεταδόσεως της πίστεως» και ότι είναι σημαντική η συνεργασία Εκκλησίας και οικογένειας προς αυτή την κατεύθυνση.
Διαπιστώνεται, ωστόσο, ότι σε πολλά μέρη του κόσμου «η μετάδοση της πίστεως στο οικογενειακό περιβάλλον έχει διακοπεί» και ότι η μεταβίβαση της εμπειρίας της χριστιανικής πίστεως στις νεότερες γενεές δεν πραγματοποιείται πλέον, κατά κάποιον τρόπο, αυτομάτως.
«Μόνο σε αυτό το σημείο, και σε δεύτερο χρόνο, εισέρχεται η εκκλησιαστική κοινότητα στη διαδικασία μεταδόσεως της πίστεως», αναφέρει το έγγραφο.
Διαπιστώνεται, επίσης, ότι «στις χώρες με μακραίωνη χριστιανική παράδοση, ένα τέτοιο πλαίσιο μεταδόσεως της πίστεως φαίνεται σήμερα να έχει κλονιστεί, καθώς χαρακτηρίζεται ολοένα και περισσότερο από την παρουσία βαπτισμένων προσώπων, τα οποία όμως δεν ζουν σύμφωνα με τις απαιτήσεις του Βαπτίσματος, δεν έχουν ουσιαστικό και εγκάρδιο δεσμό με την Εκκλησία και δεν βιώνουν πλέον την παρηγοριά της πίστεως».
Απέναντι σε αυτή την πραγματικότητα, το έγγραφο επισημαίνει ότι «η μετάδοση της πίστεως απαιτεί σήμερα, με ιδιαίτερο τρόπο, τον ευαγγελισμό των ενηλίκων και την υπέρβαση μιας ποιμαντικής δράσεως που περιορίζεται αποκλειστικά στην κατήχηση των παιδιών και των εφήβων».
Η εποχή των αλλαγών
Το τρίτο κεφάλαιο επικεντρώνεται στο περιβάλλον μέσα στο οποίο ζούμε, δηλαδή στην εποχή των αλλαγών.
Η ανάγκη να δοθούν απαντήσεις στα ερωτήματα για το πού κατευθυνόμαστε και ποια πορεία πρέπει να επιλέξουμε εκφράζεται από τον Λέοντα ΙΔ΄ στο κείμενό του Magnifica humanitas, το οποίο αναφέρεται ακριβώς στην εποχή των αλλαγών.
Ένα από τα χαρακτηριστικότερα γνωρίσματα αυτής της εποχής, ιδιαίτερα στη Δύση, είναι «η κρίση στη διαγενεακή μετάδοση της χριστιανικής πίστεως».
Επισημαίνεται, πράγματι, ότι «ολοένα και λιγότεροι γονείς ανταποκρίνονται στο καθήκον να φέρνουν τα παιδιά τους σε επαφή με το ζωντανό φως του ευαγγελικού μηνύματος».
Από αυτά ακριβώς τα οικογενειακά περιβάλλοντα προέρχεται η πλειονότητα των ανθρώπων οι οποίοι, μολονότι έχουν συμμετάσχει στην καθολική ενοριακή ζωή, φθάνουν στην ενηλικίωση με μια στάση ουσιαστικής θρησκευτικής αδιαφορίας.
Ένας νέος πολιτισμός που περιορίζει την πίστη στην ιδιωτική σφαίρα
«Η κρίση της νεωτερικότητας, η οποία αποτελεί χαρακτηριστικό γνώρισμα της εποχής των αλλαγών, συνέβαλε έτσι στη γέννηση ενός νέου πολιτισμού, ο οποίος ήλθε σε ανταγωνισμό με τις παραδοσιακές δομές μεταδόσεως της πίστεως», επισημαίνεται στο έγγραφο.
Η τάση που χαρακτηρίζει αυτόν τον πολιτισμό φαίνεται να συνίσταται στην εξύψωση «της κυριαρχίας του εγώ», ενός από τα πλέον εμφανή γνωρίσματα της διαδικασίας εκκοσμικεύσεως, η οποία τείνει να περιορίζει την πίστη και την Εκκλησία στην ιδιωτική και προσωπική σφαίρα.
Η πρόκληση δεν είναι τεχνολογική, αλλά ανθρωπολογική
Ένα ακόμη σημάδι της εποχής των αλλαγών είναι η εξάπλωση των ψηφιακών τεχνολογιών.
Η τεχνητή νοημοσύνη δεν επηρεάζει μόνο τα οικοσυστήματα της πληροφορίας, αλλά εισχωρεί και στις σχέσεις μεταξύ των ανθρώπων.
«Η πρόκληση, επομένως, δεν είναι τεχνολογική, αλλά ανθρωπολογική», γράφει ο Λέων ΙΔ΄ στο Μήνυμά του για την Παγκόσμια Ημέρα Κοινωνικών Επικοινωνιών του 2026.
Εκεί όπου αυξάνονται οι μεταστροφές, αυξάνονται και οι δυσκολίες στην εμμονή στην πίστη
Είναι αλήθεια ότι σε ορισμένες ιδιαίτερα εκκοσμικευμένες περιοχές του κόσμου παρατηρείται αύξηση των μεταστροφών και των επιστροφών στην Εκκλησία.
Ωστόσο, «διαπιστώνεται παράλληλα δυσκολία στην εμμονή των νεοφωτίστων στην πίστη, οι οποίοι συχνά, λίγο καιρό μετά τη λήψη του Βαπτίσματος, επιστρέφουν σε μια κατάσταση έμπρακτης αδιαφορίας. Η κατάσταση αυτή μας καλεί να ανακαλύψουμε εκ νέου τη σημασία της κοινότητας για την υποδοχή και τη συνοδεία των νέων πιστών».
Η κεντρική θέση του kerygma
Επαναβεβαιώνεται, επομένως, «η ανάγκη για μια βαθιά κηρυγματική ανανέωση της κατηχήσεως, με ιδιαίτερη προσοχή και στη γλώσσα, η οποία πρέπει να χαρακτηρίζεται ως έκκληση προς την καρδιά, καθώς και στην καλλιέργεια μιας ουσιαστικής και συγκινησιακά ενεργού διαπροσωπικής σχέσεως».
Η αναγγελία του kerygma πρέπει «να είναι σε θέση να παρουσιάζει την καλή είδηση της αγάπης και του ελέους του Θεού με τέτοιον τρόπο, ώστε εκείνοι που τη δέχονται να μπορούν να κατανοήσουν ουσιαστικά ότι αυτή ακριβώς η αγάπη και αυτό το έλεος απευθύνεται προσωπικά στον καθένα από αυτούς».
Κοινότητα, Λόγος του Θεού, λειτουργία και μαρτυρία
Το πέμπτο κεφάλαιο επικεντρώνεται στη σημασία της χριστιανικής κοινότητας σε σχέση με τον Λόγο του Θεού, τη λειτουργία και τη μαρτυρία.
«Φαίνεται απολύτως επείγον, ιδιαίτερα στις χώρες με μακραίωνη παράδοση ευαγγελισμού, να επιμείνουμε στη σημασία της προωθήσεως, σε κάθε εκκλησιαστική κοινότητα, ομάδων ακροάσεως, μελέτης, διαμοιρασμού και προσευχής με τον Λόγο του Θεού. Για τις συναντήσεις αυτές πρέπει να καθορίζονται συγκεκριμένες και τακτές χρονικές περίοδοι, παράλληλα με την τέλεση της κυριακάτικης Ευχαριστίας».
Η δεύτερη επισήμανση αφορά τη λειτουργία.
«Εάν η καρδιά της χριστιανικής αναγγελίας είναι η συνάντηση με τη σωτήρια αγάπη του Θεού εν Χριστώ, η λειτουργία αποτελεί τον προνομιακό τόπο όπου αυτό το μυστήριο τελείται και μεταδίδεται μυστηριακά» εξηγεί το έγγραφο.
Η τρίτη ουσιαστική διάσταση αφορά τη μαρτυρία των πιστών, η οποία έχει τρεις όψεις: «τη μαρτυρία της αγιότητας, τη μαρτυρία της εγγύτητας προς τον συνάνθρωπο και τη μαρτυρία της προτιμησιακής επιλογής υπέρ των φτωχών».
Μια τέταρτη επισήμανση αφορά την τέχνη και την ομορφιά, ενώ ιδιαίτερη προσοχή αποδίδεται στη μουσική.
Πίστη και πολιτισμός
Το κείμενο αναφέρεται επίσης στον εγκεντρισμό της πίστεως στους πολιτισμούς, ο οποίος «αποτελεί αναγκαίο στάδιο για τη μετάδοσή της».
Ένα ιδιαίτερα σημαντικό παράδειγμα, στο οποίο μπορούμε να στραφούμε για τη διαμόρφωση μιας τέτοιας εύλογης και κατανοητής παρουσιάσεως της πίστεως, είναι ασφαλώς η Κοινωνική Διδασκαλία της Εκκλησίας.
Ορισμένες ειδικές επισημάνσεις
Η πρώτη αφορά τη λαϊκή ευσέβεια, «η οποία εξακολουθεί και σήμερα να αποτελεί σημαντικό μέσο μεταδόσεως της πίστεως».
Εξίσου σημαντικά είναι τα προσκυνήματα, τόσο τα παλαιά όσο και εκείνα που δημιουργήθηκαν πιο πρόσφατα, καθώς και η επιθυμία των πιστών να ανήκουν σε κάποια αδελφότητα.
Στη συνέχεια, υπογραμμίζεται ο ρόλος του κηρύγματος κατά τη Θεία Λειτουργία, δηλαδή της ομιλίας.
Γίνεται επίσης αναφορά στις εθελοντικές δραστηριότητες, οι οποίες αποτελούν ευκαιρίες προσεγγίσεως της εκκλησιαστικής πραγματικότητας.
Τέλος, αναδεικνύεται η ανάγκη να διευρυνθούν οι δυνατότητες συμμετοχής των γυναικών στην καθοδήγηση των εκκλησιαστικών διαδικασιών.
Συμπεράσματα
Συνοπτικά, αυτές οι Σκέψεις επιθυμούν να υπενθυμίσουν με έμφαση ότι ο Χριστός είναι το αληθινό φως.
«Τώρα εναπόκειται σε εμάς να μεταδώσουμε το ίδιο δώρο στους ανθρώπους της εποχής μας, οι οποίοι αναμένουν και αυτοί να μπορέσουν να φωτίσουν την ύπαρξή τους από την ίδια πηγή κάθε χάριτος, από το φως που λάμπει στον κόσμο» τονίζεται.
ΠΗΓΗ: Vatican news
+Νικόλαος,
Αρχιεπίσκοπος, πρώην Νάξου-Τήνου κλπ.
