«Με τη δύναμη του Ευαγγελίου, να υπερασπιζόμαστε πάντοτε την ανθρώπινη αξιοπρέπεια, η οποία δεν εξαρτάται από τις ικανότητες ή τα πλούτη του ανθρώπου, αλλά εδράζεται στο γεγονός ότι είναι δημιούργημα, πλασμένο κατ’ εικόνα και καθ’ ομοίωσιν του Θεού». Αυτή ήταν η προτροπή του Πάπα κατά την κατήχηση της Γενικής Ακρόασης την Τετάρτη 9 Σεπτεμβρίου, όπου συνέχισε τον στοχασμό του πάνω στην ποιμαντική διάταξη της Β΄ Συνόδου του Βατικανού Gaudium et spes.
Στην Πλατεία του Αγίου Πέτρου, ο Λέων ΙΔ΄, κατά την περιήγησή του με το παπικό αυτοκίνητο, χαιρέτισε περίπου 22.000 πιστούς που ήταν παρόντες. Στο επίκεντρο του στοχασμού του βρισκόταν το θέμα: «Η ανθρώπινη αξιοπρέπεια: δώρο και ευθύνη».
Η πορεία για την ανθρώπινη αξιοπρέπεια πρέπει να αντιμετωπίσει παλαιές και νέες αντιφάσεις
Κατά την κατήχηση, ο Πάπας υπενθύμισε ότι το πρώτο κεφάλαιο της Gaudium et spes είναι αφιερωμένο «στην αξιοπρέπεια του ανθρώπινου προσώπου» και υπογράμμισε ότι αυτή «αποτελεί προϋπόθεση εκείνων των αξιών που σήμερα εκτιμώνται περισσότερο, οι οποίες όμως χρειάζεται να μην χάσουν τη σχέση τους με τη θεία πηγή τους, ώστε να προστατεύονται από πιθανές διαστρεβλώσεις που οφείλονται στη διαφθορά της ανθρώπινης καρδιάς».
Ο Πάπας Λέων παρατηρεί ότι «η πορεία που κατέστησε δυνατή την ανάδειξη των θεμελιωδών δικαιωμάτων της αξιοπρέπειας του ανθρώπινου προσώπου αποτελεί ασφαλώς μία από τις σημαντικότερες σελίδες της ανθρώπινης ιστορίας». Ωστόσο, «η πορεία που απομένει να διανυθεί δεν έχει ολοκληρωθεί και πρέπει να αντιμετωπίσει τις παλαιές και νέες αντιφάσεις που εμποδίζουν την πλήρη πραγμάτωσή της».
Οι άλλες δημιουργημένες πραγματικότητες εμπιστευμένες στη φροντίδα του ανθρώπου
Η Εκκλησία υπενθυμίζει, πράγματι, «ότι η ανθρώπινη αξιοπρέπεια πηγάζει από το ίδιο το είναι του ανθρώπινου προσώπου», όπως ο ίδιος ο Πάπας επανέλαβε στην πρόσφατη εγκύκλιό του Magnifica humanitas, όπου τόνισε ότι «κάθε άνθρωπος κληθεί από τον Θεό για να εισέλθει σε μια ιστορία κοινωνίας μαζί Του, με τους άλλους και με τη δημιουργία».
Η αξιοπρέπειά του δεν εξαρτάται από τις ικανότητες που διαθέτει, από τα πλούτη ή τον ρόλο που κατέχει, από τις σωστές ή λανθασμένες επιλογές που κάνει, αλλά είναι ένα δώρο που προηγείται του ανθρώπου και τον υπερβαίνει, που ο Θεός τοποθέτησε μέσα του ως έκφραση της αγάπης Του, η οποία δεν παύει ποτέ.
Η άπειρη αξιοπρέπεια του ανθρώπου, επομένως, εδράζεται στην ταυτότητά του ως δημιουργήματος πλασμένου «κατ’ εικόνα του Θεού», ικανού να γνωρίζει και να αγαπά τον Δημιουργό του· σχέδιο και δώρο αγάπης που υπερβαίνει τις άλλες δημιουργημένες πραγματικότητες, οι οποίες έχουν εμπιστευθεί στη φροντίδα του ανθρώπου, «για να τις κυβερνά και να τις χρησιμοποιεί προς δόξαν του Θεού».
Το πρόσωπο ως κοινωνία και ως δώρο που πρέπει να μοιράζεται
Ακριβώς «μέσα στην πίστη μπορούμε να κατανοήσουμε το έσχατο θεμέλιο της αξιοπρέπειας του προσώπου, καθώς ο Υιός, “αποκαλύπτοντας το μυστήριο του Πατέρα και της αγάπης Του, αποκαλύπτει επίσης πλήρως τον άνθρωπο στον ίδιο του τον εαυτό και του φανερώνει την ύψιστη κλήση του”».
Το πρόσωπο σημαίνει πάντοτε σχέση, κοινωνία, συμμετοχή απέναντι στον Θεό και στους άλλους· συνεπώς, υιοθετική σχέση με τον Θεό Πατέρα και αδελφική σχέση με τον Χριστό και με όλους τους ανθρώπους. Αποκλείει την αυτοαναφορική περιχαράκωση. Το να είναι κανείς πρόσωπο σημαίνει να αντιλαμβάνεται τον εαυτό του ως δώρο που πρέπει να μοιράζεται, αυξανόμενος και ωριμάζοντας μέσα στην αποδοχή, την αμοιβαιότητα και την υπηρεσία.
Ο Κύριος ελευθερώνει τον άνθρωπο
Αυτή η αξιοπρέπεια, υπενθυμίζει ο Πάπας, «εμπιστεύεται στην ευθύνη του καθενός και απαιτεί αλληλεγγύη», υπερβαίνοντας τις πολυάριθμες παραποιήσεις και χειραγωγήσεις που ακόμη και σήμερα αλλοιώνουν την αντίληψή της και εμποδίζουν την πραγμάτωσή της».
Πράγματι, επισημαίνει, εξαιτίας των επιλογών που έγιναν κατά την ιστορία εναντίον της ανθρώπινης αξιοπρέπειας, ακόμη και σήμερα «ο άνθρωπος βρίσκεται διχασμένος μέσα στον εαυτό του»: «ολόκληρη η ανθρώπινη ζωή, τόσο η ατομική όσο και η συλλογική, παρουσιάζει τα χαρακτηριστικά μιας δραματικής πάλης μεταξύ του καλού και του κακού, μεταξύ του φωτός και του σκότους».
Ωστόσο, αυτή η εύθραυστη κατάσταση «μπορεί να αντιμετωπίζεται με ελπίδα, διότι “ο ίδιος ο Κύριος ήλθε για να ελευθερώσει τον άνθρωπο”», ανακαινίζοντάς τον στο εσωτερικό του και εκδιώκοντας “τον άρχοντα αυτού του κόσμου”, ο οποίος τον κρατούσε δούλο της αμαρτίας».
Το σώμα δεν πρέπει να υποβιβάζεται σε αντικείμενο
Είναι επίσης σημαντικό «να υπερβούμε τις διαλυτικές αντιλήψεις: ο άνθρωπος είναι “ενότητα ψυχής και σώματος”».
Ο υποβιβασμός του σώματος σε «αντικείμενο», το οποίο μπορεί κανείς να διαθέτει αυθαίρετα, αποτελεί πάντοτε άρνηση της αξιοπρέπειας του ανθρώπινου προσώπου: δεν επιτρέπεται […] να περιφρονούμε τη σωματική ζωή του ανθρώπου, αλλά οφείλουμε να θεωρούμε καλό και άξιο τιμής το ίδιο μας το σώμα, ακριβώς επειδή δημιουργήθηκε από τον Θεό και προορίζεται για την ανάσταση κατά την έσχατη ημέρα, επαγρυπνώντας ώστε αυτό να μην καταστεί υπόδουλο των διεστραμμένων κλίσεων της καρδιάς, δεδομένου ότι όλοι είμαστε πληγωμένοι από την αμαρτία.
Η νοημοσύνη, η συνείδηση και η ελευθερία: οι τρεις σημαντικότερες εκφράσεις
Τρεις είναι, στη συνέχεια, «οι σημαντικότερες εκφράσεις της αξιοπρέπειας του προσώπου που υπενθυμίζει η Gaudium et spes»: «η νοημοσύνη, η οποία καθιστά τον άνθρωπο ακόρεστο αναζητητή της αλήθειας· η συνείδηση, μέσω της οποίας προσδίδει ενότητα και νόημα στη ζωή του· και η ελευθερία, η οποία τον καθιστά υπεύθυνο πρωταγωνιστή των αποφάσεών του».
Πρόκειται για διαστάσεις στενά συνδεδεμένες μεταξύ τους: μέσα στη συνείδηση η αλήθεια αναγνωρίζεται ως τέτοια και η ελευθερία μπορεί να τη βιώσει ως θεμέλιο και ως δυνατότητά της.
Το Άγιο Πνεύμα, το οποίο μας ζωοποιεί εν Χριστώ, μας καθιστά ελεύθερους και μας διαβεβαιώνει διαρκώς για την αξιοπρέπειά μας ως τέκνα του Θεού, απαλλάσσοντάς μας από τον φόβο, και οδηγώντας μας προς τον έσχατο προορισμό, εκείνη την πλήρη ζωή πέρα από τον θάνατο, την οποία μας υποσχέθηκε ο Χριστός. Μόνο σ’ Αυτόν βρίσκει το αληθινό του φως το μυστήριο του ανθρώπου· από Εκείνον λαμβάνουμε φως για το αίνιγμα του πόνου και του θανάτου και μαζί Του βαδίζουμε προς την ανάσταση.
Ο Πάπας υπογραμμίζει, επομένως, ότι «δημιουργημένοι κατ’ εικόνα του Θεού, μέσω του Χριστού και με προορισμό προς Αυτόν, έχουμε λάβει μια μοναδική και ανεξίτηλη αξιοπρέπεια».
«Ας δεσμευθούμε να την προάγουμε και να την υπερασπιζόμαστε πάντοτε, με το φως και τη δύναμη του Ευαγγελίου» μας προτρέπει.
Ενθάρρυνση για τον διάλογο
Κατά τους χαιρετισμούς του προς τους αγγλόφωνους προσκυνητές, ο Λέων ΙΔ΄ καλωσόρισε τα μέλη της Διευθύνουσας Επιτροπής της Διαθρησκειακής Πλατφόρμας για τον διάλογο και τη συνεργασία στον αραβικό κόσμο, τα οποία συμμετείχαν το πρωί στη Γενική Ακρόαση.
Ο Πάπας ευχαρίστησε για τη συνεργασία με το Διεθνές Κέντρο «Βασιλιάς Αμπντάλα μπιν Αμπντουλαζίζ» για τον Διαθρησκειακό και Διαπολιτισμικό Διάλογο και προσευχήθηκε ώστε «οι προσπάθειές τους για την προώθηση της ειρηνικής συνύπαρξης στην αραβική περιοχή να μπορέσουν πραγματικά να αποφέρουν άφθονους καρπούς».
Στη συνέχεια, κατά τους χαιρετισμούς του προς τους Iταλόφωνους προσκυνητές, υπενθύμισε ότι προχθές εορτάστηκε η λειτουργική εορτή του Γενεθλίου της Υπεραγίας Θεοτόκου: «το παράδειγμά της και η μητρική της μεσιτεία ας εμπνέουν και ας συνοδεύουν τη ζωή σας» ανέφερε.
ΠΗΓΗ: Vat ican news
+Νικόλαος,
Αρχιεπίσκοπος, πρώην Νάξου-Τήνου κλπ.
