ΛΕΩΝ ΙΔ’
ΓΕΝΙΚΗ ΑΚΡΟΑΣΗ
Πλατεία Αγίου Πέτρου
Τετάρτη, 21 Οκτωβρίου 2026
Τα κείμενα της Β’ Συνόδου του Βατικανού. IV. Η Ποιμαντική Διάταξη Gaudium et spes. 6. Η δέσμευση για την οικογένεια στη σημερινή κοινωνία (GS, 47-52)
Αδελφοί και αδελφές, καλημέρα και καλώς ήλθατε!
Το πρώτο που θα ήθελα να σας πω είναι ένα μεγάλο ευχαριστώ! Σας ευχαριστώ για τη στήριξη που μου προσφέρετε με τις προσευχές σας. Ευχαριστώ τον Θεό για τη γενναιοδωρία Του. Ας ανανεώσουμε όλοι την εμπιστοσύνη μας στην καλοσύνη και στο έλεός Του.
Η Ποιμαντική Διάταξη Gaudium et spes («Η χαρά και η ελπίδα») της Β΄ Συνόδου του Βατικανού, αφού στο πρώτο μέρος της παρουσίασε την αξιοπρέπεια του ανθρώπινου προσώπου και την κλήση του μέσα στον κόσμο, στο δεύτερο μέρος εξετάζει, «υπό το φως του Ευαγγελίου και της ανθρώπινης εμπειρίας», ορισμένα από τα πιο επείγοντα προβλήματα της σύγχρονης εποχής (βλ. GS, 46).
Η προσοχή στρέφεται, πρώτα απ’ όλα, στον γάμο και στην οικογένεια, με την πεποίθηση ότι «το καλό του ανθρώπινου προσώπου, καθώς και της ανθρώπινης και χριστιανικής κοινωνίας, συνδέεται στενά με την ευημερία της συζυγικής και οικογενειακής κοινότητας» (GS, 47).
Για τον σκοπό αυτό, η Σύνοδος δεν περιορίζεται απλώς στην επαναβεβαίωση των αξιών και των σκοπών του γάμου, αλλά παρουσιάζει μια ανανεωμένη αντίληψή του ως «στενής κοινωνίας συζυγικής ζωής και αγάπης» (GS, 48).
Συμπληρώνοντας τη νομική διάσταση του γάμου ως συμβολαίου, η Σύνοδος αναγνωρίζει ότι το θεμέλιο αυτής της ένωσης βρίσκεται στη «συζυγική διαθήκη», η οποία νοείται ως «η ανθρώπινη πράξη με την οποία οι σύζυγοι προσφέρουν και αποδέχονται αμοιβαία ο ένας τον άλλον» (ό.π.).
Η αμοιβαία αυτοπροσφορά του άνδρα και της γυναίκας, χάρη στην οποία «δεν είναι πλέον δύο, αλλά μία σάρκα» (Μτ 19,6), θεμελιώνει την απαίτηση της «πλήρους πιστότητας» και της «αδιάλυτης ενότητας» των συζύγων. Η ένωση αυτή βρίσκει ζωντανή έκφραση στην τεκνογονία και στην ανατροφή και διαπαιδαγώγηση των παιδιών (βλ. GS, 48).
Ως αντανάκλαση της θείας Τριάδας, η συζυγική και η γονική αγάπη, μέσω του Μυστηρίου του Γάμου, «στηρίζεται και εμπλουτίζεται από τη λυτρωτική δύναμη του Χριστού», ώστε οι σύζυγοι να μπορούν να αγαπούν ο ένας τον άλλον, όπως «ο ίδιος αγάπησε την Εκκλησία και παρέδωσε τον εαυτό Του γι’ αυτήν» (ό.π.).
Αφού φωτίζει την πραγματικότητα του γάμου υπό το φως της αγάπης του Χριστού, η οποία αποκαλύπτει την αλήθεια της ανθρώπινης και της θείας αγάπης, η Gaudium et spes στρέφει την προσοχή της στη συζυγική αγάπη και στη γονιμότητα του γάμου.
Η συζυγική αγάπη δεν περιορίζεται στην ερωτική έλξη, την οποία ωστόσο εμπεριέχει, αλλά αγκαλιάζει ολόκληρη τη βούληση των συζύγων, αναζωογονεί τα βαθύτερα αισθήματά τους και εκφράζεται μέσα από αισθήματα και πράξεις τρυφερότητας (βλ. GS, 49).
Αποβλέποντας στο καλό ολόκληρου του ανθρώπινου προσώπου, τόσο του άνδρα όσο και της γυναίκας, που είναι ίσοι ως προς την αξιοπρέπειά τους, η αγάπη αυτή διαποτίζει ολόκληρη τη συζυγική ζωή και εκφράζεται μέσα από τις πράξεις που προσιδιάζουν αποκλειστικά στον γάμο (βλ. ό.π.).
Η ιδιαίτερη συζυγική οικειότητα, ενώ εκφράζει την ολοκληρωτική αγάπη του ενός προσώπου προς το άλλο, ενισχύει την αμοιβαία αυτοπροσφορά των συζύγων και εμπλουτίζει τη χαρά που μοιράζονται μεταξύ τους (βλ. ό.π.).
Επιπλέον, η γονιμότητα της συζυγικής αγάπης εκφράζεται με την τεκνογονία, καθώς τα παιδιά αποτελούν «το πολυτιμότερο δώρο του γάμου» (GS, 50).
Μεταδίδοντας την ανθρώπινη ζωή και φροντίζοντας για την ανατροφή και τη διαπαιδαγώγηση των παιδιών, οι σύζυγοι, έχοντας πάντοτε επίγνωση ότι καμία ανθρώπινη ζωή δεν πρέπει να απορρίπτεται, γίνονται «συνεργάτες της αγάπης του Δημιουργού Θεού και, κατά κάποιον τρόπο, ερμηνευτές της» (ό.π.).
Καθώς καλούνται να αναλάβουν αυτή την ανθρώπινη και χριστιανική ευθύνη, οφείλουν να καθοδηγούνται από ορθή κρίση σχετικά με το δικό τους καλό και το καλό των παιδιών τους, τόσο εκείνων που έχουν ήδη γεννηθεί όσο και εκείνων που πρόκειται να γεννηθούν.
Μια τέτοια κρίση, την οποία σε τελική ανάλυση οφείλουν να διαμορφώσουν οι ίδιοι οι σύζυγοι ενώπιον του Θεού, προϋποθέτει ότι η συνείδησή τους συμμορφώνεται προς τον θείο νόμο, όπως αυτός ερμηνεύεται από το Διδακτικό Αξίωμα της Εκκλησίας υπό το φως του Ευαγγελίου (βλ. ό.π.).
Η ανάδειξη της κοινωνίας αγάπης και της τεκνογονικής γονιμότητας μέσα στον γάμο οδηγεί τη Σύνοδο να αποκλείσει το ενδεχόμενο να υπάρχει «πραγματική αντίφαση ανάμεσα στους θείους νόμους που διέπουν τη μετάδοση της ζωής και σε εκείνους που προάγουν την αυθεντική συζυγική αγάπη» (GS, 51).
Αντίθετα, η Σύνοδος υπογραμμίζει ότι, «όταν πρόκειται να εναρμονιστεί η συζυγική αγάπη με τη μετάδοση της ζωής», πρέπει να διαφυλάσσεται, «μέσα σε ένα πλαίσιο αληθινής αγάπης, το πλήρες νόημα της αμοιβαίας αυτοπροσφοράς και της ανθρώπινης τεκνογονίας» (ό.π.).
Από αυτό απορρέει, αφενός, ότι «η ζωή, από τη στιγμή της σύλληψής της, πρέπει να προστατεύεται με τη μέγιστη δυνατή φροντίδα», αποτρέποντας «την άμβλωση και τη βρεφοκτονία» και, αφετέρου, ότι «οι ιδιαίτερες πράξεις της συζυγικής ζωής, όταν πραγματοποιούνται σύμφωνα με την αληθινή ανθρώπινη αξιοπρέπεια, πρέπει να αντιμετωπίζονται με βαθύ σεβασμό και εκτίμηση» (ό.π.).
Η διδασκαλία της Gaudium et spes για τη συζυγική και οικογενειακή κοινότητα καταλήγει, έτσι, να αναδεικνύει τον κοινωνικό ρόλο της οικογένειας, την οποία χαρακτηρίζει «σχολείο πλουσιότερης ανθρωπιάς» και «θεμέλιο της κοινωνίας» (GS, 52).
Παράλληλα, υπενθυμίζει σε όλους όσοι έχουν κοινωνικές ευθύνες, ιδιαίτερα στον πολιτικό και πολιτιστικό τομέα, το καθήκον τους να «συνεργάζονται αποτελεσματικά για την προαγωγή του γάμου και της οικογένειας» (ό.π.).
Αγαπητοί μου, αυτή η δέσμευση είναι σήμερα πιο επείγουσα από ποτέ.
Η Εκκλησία το γνωρίζει πολύ καλά, όπως αποδεικνύεται από την ποιμαντική μέριμνα των Παπών που διαδέχθηκαν ο ένας τον άλλον μετά την τελευταία Σύνοδο, μέχρι και τις δύο Συνοδικές Συνελεύσεις που συγκάλεσε ο Πάπας Φραγκίσκος. Στο έργο αυτών των Συνελεύσεων αναφέρθηκαν εκ νέου τις προηγούμενες ημέρες οι Προκαθήμενοι των Ανατολικών Καθολικών Εκκλησιών και οι Πρόεδροι των Επισκοπικών Συνόδων.
Είθε η Αγία Οικογένεια της Ναζαρέτ να φωτίζει την πορεία μας και να προστατεύει τις οικογένειες ολόκληρου του κόσμου.
——————-
Μετάφραση: π.Λ
