Ο Πάπας Λέων ΙΔ’ υπέγραψε στις 31 Ιουλίου 2026, ημέρα μνήμης του Αγίου Ιγνατίου Λογιόλα, το νέο Σύνταγμα του Κράτους της Πόλης του Βατικανού, το οποίο αντικαθιστά το αντίστοιχο σύνταγμα που ίσχυε από τις 13 Μαΐου 2023.
Στον πρόλογο του νέου νομοθετήματος επισημαίνεται ότι η αναθεώρηση κρίθηκε αναγκαία, ώστε να ληφθούν υπόψη «οι νέες ανάγκες διακυβέρνησης και οι σημαντικές νομοθετικές μεταβολές που επήλθαν κατά τα τελευταία έτη». Το νέο σύνταγμα τίθεται σε ισχύ αμέσως.
Η νέα διάταξη για την Ποντιφική Επιτροπή του Κράτους της Πόλης του Βατικανού
Το νέο Σύνταγμα επιβεβαιώνει και ενσωματώνει τις μεταρρυθμίσεις που εισήγαγε ο Πάπας Λέων ΙΔ’ με το Motu Proprio της 19ης Νοεμβρίου 2025, οι οποίες αφορούν τη νομοθετική, την εκτελεστική και τη δικαστική εξουσία του κράτους.
Ιδιαίτερη σημασία έχει η τροποποίηση σχετικά με την Ποντιφική Επιτροπή του Κράτους της Πόλης του Βατικανού, η οποία ασκεί τόσο τη νομοθετική όσο και την εκτελεστική εξουσία.
Με το Motu Proprio του 2025 καταργήθηκε η προηγούμενη διάταξη που προέβλεπε ότι μόνο καρδινάλιοι μπορούσαν να αναλαμβάνουν την προεδρία της Επιτροπής. Σήμερα το αξίωμα αυτό κατέχει η μοναχή Raffaella Petrini, η οποία είναι ταυτόχρονα και Πρόεδρος του Κυβερνείου.
Το άρθρο 8 του νέου Συντάγματος ορίζει ότι:
«Η Ποντιφική Επιτροπή αποτελείται από Καρδιναλίους και άλλα μέλη, μεταξύ των οποίων και ο Πρόεδρός της, τα οποία διορίζονται από τον Ανώτατο Ποντίφικα για πενταετή θητεία».
Η εκτελεστική εξουσία
Όσον αφορά την εκτελεστική εξουσία, ο νέος νόμος:
- επιβεβαιώνει τον ρόλο του Κυβερνείου του Κράτους της Πόλης του Βατικανού, το οποίο υπηρετεί άμεσα τον Διάδοχο του Αποστόλου Πέτρου και συμβάλλει στην αποστολή του κράτους,
- αποσαφηνίζει τις αρμοδιότητες του Προέδρου και του Γενικού Γραμματέα,
- καθορίζει με μεγαλύτερη σαφήνεια τη συνεργασία μεταξύ των δύο αξιωμάτων,
- υπογραμμίζει τον θεσμικό χαρακτήρα της θέσης του Γενικού Γραμματέα, προβλέποντας ότι η ευθύνη αυτή μπορεί να ανατεθεί και σε περισσότερα από ένα πρόσωπα.
Η δικαστική εξουσία
Στον τομέα της δικαιοσύνης, το άρθρο 22 §1 επιβεβαιώνει ρητά ότι το νομικό καθεστώς των δικαστικών οργάνων καθορίζεται από τον Νόμο περί Δικαστικής Οργάνωσης, ο οποίος, μετά τις σημαντικές μεταρρυθμίσεις των τελευταίων ετών, εξασφαλίζει την αποτελεσματική και πλήρη απονομή της δικαιοσύνης.
Ο θεμελιώδης νόμος ως «συνταγματική» βάση του κράτους
Ο νέος Θεμελιώδης Νόμος (Σύνταγμα) εξακολουθεί να αποτελεί το θεμέλιο ολόκληρης της έννομης τάξης του Κράτους της Πόλης του Βατικανού. Όπως αναφέρεται στον πρόλογό του, θεσπίζεται «για να προσδώσει τη συστατική φυσιογνωμία του Κράτους της Πόλης του Βατικανού», καθορίζοντας τις εξουσίες του και τον τρόπο άσκησής τους, ενώ ταυτόχρονα επιβεβαιώνει την ιδιαιτερότητα και την αυτονομία του νομικού συστήματος του Βατικανού.
Παράλληλα, επαναβεβαιώνεται ότι το Κυβερνείο υπηρετεί άμεσα τον Διάδοχο του Αποστόλου Πέτρου και ότι τα όργανα διοίκησης, καθώς και όσοι ασκούν υπεύθυνα καθήκοντα με εκκλησιαστικό πνεύμα, ασκούν τις εξουσίες τους τόσο στο έδαφος που ορίζεται από τις Συνθήκες του Λατερανού όσο και στα ακίνητα και στους χώρους όπου, σύμφωνα με το διεθνές δίκαιο, ισχύουν οι εγγυήσεις και οι ασυλίες της Αγίας Έδρας και του Κράτους της Πόλης του Βατικανού.
ΠΗΓΗ: Vatican news
+Νικόλαος,
Αρχιεπίσκοπος, πρώην Νάξου-Τήνου κλπ.
