Τουλάχιστον 57 άνθρωποι πνίγηκαν προσπαθώντας να διασχίσουν το στενό θαλάσσιο πέρασμα που χωρίζει το Μαρόκο από την ισπανική Θέουτα. Χιλιάδες κατάφεραν να περάσουν, μόνο και μόνο για να αναγκαστούν αμέσως μετά να επιστρέψουν. «Ήταν όλο μια ψευδαίσθηση. Ήρθα γιατί αναζητούσα μια ευκαιρία. Τώρα όμως είναι φανερό ότι κανείς δεν πρόκειται να μου τη δώσει».

Ο δεκατριάχρονος Μοχάμεντ κρατά το βλέμμα του χαμηλωμένο καθώς περπατά πάνω στα βότσαλα της παραλίας Ταραχάλ, ανάμεσα σε δεκάδες εγκαταλειμμένα σωσίβια. Σκύβει, εξετάζει δύο που παραμένουν ακόμη φουσκωμένα, διαλέγει εκείνο που βρίσκεται σε καλύτερη κατάσταση, το σηκώνει και συνεχίζει τον δρόμο του.

«Φεύγω γιατί είμαι εξαντλημένος. Κοιμήθηκα πάνω στη βάση ενός αγάλματος, με το ένα μάτι ανοιχτό, φοβούμενος μήπως δεχθώ επίθεση από κατοίκους. Έχω πάνω από είκοσι τέσσερις ώρες να φάω. Τρία καταστήματα αρνήθηκαν ακόμη και να μου πουλήσουν ένα μπουκάλι νερό· ευτυχώς υπήρχε μια δημόσια βρύση. Ήταν όλο μια ψευδαίσθηση. Ήρθα με φίλους μου χωρίς καν να το πω στους γονείς μου, γιατί ήλπιζα να βρω μια ευκαιρία. Τώρα όμως είναι ολοφάνερο πως κανείς δεν πρόκειται να μου τη δώσει», αφηγείται ο νεαρός από την Τετουάν, πριν ξαναπάρει τον δρόμο της θάλασσας.

Κολυμπώντας, παρακάμπτει το Ελ Εσπιγόν, τη βραχώδη χερσόνησο που χωρίζει δύο ηπείρους, την Αφρική και την Ευρώπη. Στη δεύτερη ανήκει πολιτικά η Θέουτα, η ισπανική πόλη-θύλακας μέσα στο μαροκινό έδαφος.

Στην απέναντι πλευρά βρίσκεται το Φνιντέκ (παλαιότερα γνωστό ως Καστιγέχος), από όπου ξεκίνησαν οι δεκάδες χιλιάδες μετανάστες –50.000 σύμφωνα με την κυβέρνηση, 60.000 κατά τις τοπικές αρχές– που την Πέμπτη κατέκλυσαν τη Θέουτα, αυξάνοντας τον πληθυσμό της σχεδόν κατά ένα τρίτο. Και από εκεί επιστρέφουν σε λιγότερο από ένα εικοσιτετράωρο αργότερα.

Μοιάζει όμως να έχει περάσει μια ολόκληρη εποχή από τη στιγμή που χιλιάδες νέοι και ανήλικοι, κυρίως Μαροκινοί, λίγοι Αλγερινοί και ελάχιστοι μετανάστες από την υποσαχάρια Αφρική που μπορούσαν να κολυμπήσουν, ξεπρόβαλαν μέσα από τα κύματα φωνάζοντας: «Ζήτω η Ισπανία!».

Το όνειρο μιας καλύτερης ζωής διαλύθηκε γρήγορα μέσα σε μια ανθρωπιστική κρίση. Το Κέντρο Προσωρινής Υποδοχής Μεταναστών (CETI) κατέρρευσε υπό το βάρος της πρωτοφανούς προσέλευσης, οι δρόμοι άδειασαν και φυλάσσονταν από τον στρατό και την Πολιτοφυλακή, τα καταστήματα έκλεισαν, ενώ οι εθελοντές δεν ήταν πλέον σε θέση να βοηθήσουν όλους τους νεοαφιχθέντες. Σε ορισμένες περιφερειακές συνοικίες, οι μετανάστες έγιναν δεκτοί με ύβρεις και λιθοβολισμούς.

«Δεν μου έμεινε άλλη επιλογή από το να επιστρέψω», λέει ο εικοσάχρονος Χάμζα, καθώς κατευθύνεται απογοητευμένος προς το Φνιντέκ.

Το απόγευμα της Παρασκευής, όσοι έφευγαν και όσοι επέστρεφαν συναντιούνταν σχεδόν στον ίδιο δρόμο. Μέχρι το βράδυ, όμως, η αντίστροφη πορεία είχε σχεδόν ολοκληρωθεί, με ρυθμό περίπου 150 ανθρώπων το λεπτό. Άλλοι επέστρεφαν κολυμπώντας, όπως ακριβώς είχαν έρθει. Για άλλους, οι μαροκινές δυνάμεις ασφαλείας άνοιξαν τη μεταλλική πύλη του φράκτη που αποκλείει το Ελ Εσπιγόν.

Μέχρι τη νύχτα, σχεδόν όλοι είχαν επιστρέψει.

Σχεδόν όλοι, διότι τουλάχιστον 57 άνθρωποι δεν θα γυρίσουν ποτέ. Παρασύρθηκαν από τα ισχυρά θαλάσσια ρεύματα στο στενό ανάμεσα στο Φνιντέκ και την Ταραχάλ, μια απόσταση μόλις τριών χιλιομέτρων, όπου όμως τα νερά της Μεσογείου και του Ατλαντικού συναντώνται δημιουργώντας ένα εξαιρετικά επικίνδυνο θαλάσσιο πέρασμα. Ιδίως για όσους επιχειρούν να το διασχίσουν με αυτοσχέδια μέσα πλευστότητας ή ακόμη και με πλαστικά μπουκάλια δεμένα γύρω από το σώμα.

Ο πραγματικός αριθμός των θυμάτων παραμένει άγνωστος. Πολύ περισσότεροι από όσους έχουν ήδη ανασυρθεί ενδέχεται να μην βρεθούν ποτέ. Οι σοροί χωρίς έγγραφα ταυτότητας θα ταφούν στο χριστιανικό κοιμητήριο της Θέουτας, σε ανώνυμους τάφους, όπως προβλέπει η ισπανική νομοθεσία για τα θύματα που δεν μπορούν να αναγνωριστούν. Τέτοιοι τάφοι υπάρχουν ήδη χιλιάδες.

Οι άνθρωποι αυτοί αποτελούν τα τραγικά «παράπλευρα θύματα» της γεωπολιτικής αντιπαράθεσης και των αντικρουόμενων συμφερόντων που καθορίζουν τις μεταναστευτικές πολιτικές.

Η Θέουτα, όπου πριν από τριάντα ακριβώς χρόνια κατασκευάστηκε το πρώτο ευρωπαϊκό αντιμεταναστευτικό τείχος, αποτελεί διαχρονικά ένα εργαστήριο των ευρωπαϊκών αντιφάσεων. Η σημερινή κρίση είναι ακόμη μία τραγική επιβεβαίωση.

Στις εσωτερικές αιτίες που ωθούν τους νέους του Μαρόκου στη μετανάστευση, την εκτεταμένη ανεργία και τη βαθιά απογοήτευση της Γενιάς Ζ (είναι η πρώτη γενιά που γεννήθηκε και μεγάλωσε ευρισκόμενη σε πολύ στενή σχέση με το διαδίκτυο), όπως έδειξαν και οι πρόσφατες διαμαρτυρίες, προστίθεται και η εύθραυστη διπλωματική ισορροπία ανάμεσα στη Ραμπάτ και τη Μαδρίτη.

Ο Ισπανός πρωθυπουργός Πέδρο Σάντσεθ, που μετέβη εσπευσμένα στη Θέουτα λόγω της κρίσης, υποβάθμισε τον διπλωματικό παράγοντα. Κατήγγειλε την «παραβίαση της εδαφικής ακεραιότητας της Ισπανίας», απέδωσε την ευθύνη στις «μαφίες που διακινούν ανθρώπους» και χαρακτήρισε το βασίλειο του Μοχάμεντ ΣΤ΄ «σύμμαχο».

Ωστόσο, αρκετές ενδείξεις υποδηλώνουν ότι οι μαροκινές αρχές είχαν ενεργό ρόλο στα γεγονότα. Διαφορετικά, δύσκολα εξηγείται πώς περισσότεροι από πενήντα χιλιάδες άνθρωποι συγκεντρώθηκαν ανενόχλητοι στους λόφους γύρω από το Φνιντέκ και στη συνέχεια κατευθύνθηκαν προς τη θάλασσα.

Επίσης, δεν φαίνεται πειστική η εξήγηση της Ραμπάτ ότι οι δυνάμεις ασφαλείας ήταν απορροφημένες από τους εορτασμούς τηςΓιορτής του Θρόνου στην Τετουάν. Μαρτυρίες που συγκέντρωσε η εφημερίδα Avvenire, καθώς και πληροφορίες από ανθρωπιστικές οργανώσεις, κάνουν λόγο για «ενθάρρυνση» των μεταναστών από τις ίδιες τις μαροκινές αρχές.

Η τόσο απότομη αντιστροφή της κατάστασης ενισχύει τις υποψίες. Η κρίση ξέσπασε μόλις δέκα ημέρες μετά την επίσκεψη του Σάντσεθ στο Αλγέρι, με στόχο την αποκατάσταση των σχέσεων Ισπανίας και Αλγερίας, οι οποίες είχαν επιδεινωθεί εξαιτίας της ισπανικής στήριξης στη μαροκινή θέση για τη Δυτική Σαχάρα.

Και στην προηγούμενη κρίση της Θέουτας, το 2021, όταν περίπου 10.000 άνθρωποι εισήλθαν στην πόλη, τα πραγματικά πολιτικά ανταλλάγματα αποκαλύφθηκαν μόνο ύστερα από πολλούς μήνες. Πιθανότατα θα χρειαστεί και πάλι χρόνος για να γίνει γνωστό ποια συμφωνία επετεύχθη αυτή τη φορά μεταξύ των δύο χωρών.

Στο μεταξύ, στο προσκήνιο παραμένει η οδυνηρή πορεία χιλιάδων γυναικών, ανδρών και παιδιών, που συνεχίζουν να πληρώνουν το βαρύτερο τίμημα.

ΠΗΓΗ: AVVENIRE

+Νικόλαος,
Αρχιεπίσκοπος, πρώην Νάξου-Τήνου κλπ.