Το Ρωμαϊκό Μαρτυρολόγιο αναφέρει τέσσερις αγίες με το ίδιο όνομα. Πρόκειται όμως για επανάληψη ή καλύτερα για διπλή επανάληψη.

Ο Άγιος Ιωάννης Χρυσόστομος, σε ένα από τα κηρύγματά του αναφέρεται σε μια χορεύτρια από την Αντιόχεια, που ο κόσμος αποκαλούσε Μαργαρίτα, όπως το μαργαριτάρι, για να εγκωμιάσει την ομορφιά της και τα πλούσια κοσμήματα που φορούσε. Ήταν τόσο ιδιαίτερο το κάλλος της που ακόμα κι ο επίσκοπος της πόλεως, προσερχόμενος στη σύνοδο, όταν είδε τη νεαρή κυριεύτηκε από την ομορφιά της. Ο αγαθός επίσκοπος άντλησε ένα ηθικό δίδαγμα που το μοιράστηκε στους παρόντες: «αν αυτή η γυναίκα καλλωπίζεται τόσο ώστε να αρέσει σε έναν θνητό άνδρα, πόσο μάλλον η ψυχή μας θα πρέπει να καλλωπιστεί για να αρέσει στον Αιώνιο Θεό;». Το κορίτσι ακούγοντας αυτά τα λόγια μεταστράφηκε και ζήτησε από τον επίσκοπο το Βάπτισμα. Σε μια προσπάθεια να χαθούν τα ίχνη της μεταμφιέστηκε σε άνδρα και έφυγε νύχτα από την Αντιόχεια περπατώντας μέχρι την Ιερουσαλήμ, όπου έζησε το υπόλοιπο της ζωής της σε μια σπηλιά στον Κήπο των Ελαιών.

Όμως άλλη μια αγία φέρει το όνομα Πελαγία. Ήταν κι αυτή από την Αντιόχεια και μαρτύρησε κατά την περίοδο του Διοκλητιανού. Το δεκαπεντάχρονο κορίτσι πέθανε για την πίστη του στον Ιησού Χριστό με έναν ασυνήθιστο τρόπο: όταν οι στρατιώτες του αυτοκράτορα πήγαν στην κατοικία της για τη πάρουν και να την οδηγήσουν ενώπιον του δικαστηρίου, που σίγουρα θα την καταδίκαζε ως χριστιανή, η Πελαγία ζήτησε να της επιτρέψουν να αλλάξει τα ρούχα της. Έχοντας την άδεια, ανέβηκε στον επάνω όροφο του σπιτιού της και γνωρίζοντας πολύ καλά σε ποια ανάξια μεταχείριση θα εξέθετε το σώμα της και για να παρουσιαστεί αμόλυντη ενώπιον του Θεού, έπεσε από το παράθυρο βρίσκοντας ακαριαίο θάνατο.

Η αρχαία Εκκλησία διατηρούσε μια ιδιαίτερη λατρεία για τους άγιους μάρτυρες. Μάλλον, λοιπόν, η αγία της οποίας τιμάται η μνήμη σήμερα να αφορά στη δεύτερη περίπτωση.

πγπ