Το Αποστολικό Κέντρο «Πίστη και Πολιτισμός» της Καθολικής Αρχιεπισκοπής Νάξου-Τήνου ιδρύθηκε το 1997 με σκοπό να αναδείξει τη συνάντηση της χριστιανικής πίστης με τον πολιτισμό, την ιστορία και την επιστημονική έρευνα.

Στεγάζεται στο ιστορικό συγκρότημα της Αρχιεπισκοπής στη Ξινάρα της Τήνου, έναν χώρο που αποτελεί για αιώνες το διοικητικό και πνευματικό κέντρο της Καθολικής Εκκλησίας στο νησί.

Στην καρδιά του Κέντρου βρίσκονται τρεις βασικοί πυλώνες: η Βιβλιοθήκη, το Ιστορικό Αρχείο και η Έκθεση Εκκλησιαστικών Κειμηλίων, οι οποίοι συγκροτούν έναν σημαντικό πυρήνα γνώσης και μνήμης για την ιστορία των Κυκλάδων και της Καθολικής παρουσίας στο Αιγαίο.

Η Βιβλιοθήκη

Η Βιβλιοθήκη της Αρχιεπισκοπής αποτελεί έναν αξιόλογο ερευνητικό χώρο με περίπου 8.000 τόμους. Οι συλλογές της προέρχονται από δωρεές επισκόπων, ιερέων, ερευνητών και ιδιωτών, καθώς και από βιβλιοθήκες εκκλησιαστικών ιδρυμάτων και μοναστηριών.

Περιλαμβάνει βιβλία θεολογίας, ιστορίας, φιλοσοφίας και φιλολογίας σε πολλές γλώσσες, όπως ελληνικά, λατινικά, γαλλικά και ιταλικά, αλλά και άλλες ευρωπαϊκές γλώσσες. Ξεχωρίζουν παλαιές εκδόσεις του 16ου, 17ου και 18ου αιώνα, λειτουργικά βιβλία της Ανατολικής και Δυτικής Εκκλησίας, καθώς και σπάνια έντυπα που μαρτυρούν τη μακραίωνη πνευματική παράδοση της περιοχής.

Η Βιβλιοθήκη συνεχίζει να εμπλουτίζεται και αποτελεί σημαντικό σημείο αναφοράς για μελετητές της ιστορίας της Τήνου και της Καθολικής Εκκλησίας στην Ελλάδα.

Το Ιστορικό Αρχείο

Το Ιστορικό Αρχείο της Επισκοπής Τήνου συγκαταλέγεται στα σημαντικότερα αρχεία για την ιστορία των καθολικών κοινοτήτων του Αιγαίου. Περιλαμβάνει περισσότερους από 100 φακέλους και κώδικες, καθώς και αρχεία ενοριών από πολλά χωριά της Τήνου.

Τα τεκμήρια καλύπτουν κυρίως την περίοδο από τον 17ο έως τον 19ο αιώνα, ενώ ορισμένα φτάνουν σε παλαιότερες εποχές.

Στις συλλογές έχουν ενσωματωθεί επίσης αρχειακά σύνολα από άλλες επισκοπές, καθώς και μικροφίλμ και ιστορικά έγγραφα που αφορούν τις καθολικές κοινότητες των Κυκλάδων και άλλων περιοχών του Αιγαίου.

Το Αρχείο αποτελεί πολύτιμη πηγή για ιστορικούς, ερευνητές και μελετητές, καθώς διασώζει μοναδικές πληροφορίες για την κοινωνική, θρησκευτική και πολιτιστική ζωή των νησιών.

Η Έκθεση Εκκλησιαστικών Κειμηλίων

Στο Αποστολικό Κέντρο λειτουργεί επίσης Έκθεση Εκκλησιαστικών Κειμηλίων, όπου παρουσιάζονται αντικείμενα μεγάλης ιστορικής και πνευματικής αξίας.

Στην έκθεση φιλοξενούνται:

Λειτουργικά σκεύη
Ιερατικά άμφια
Παλαιές εικόνες και θρησκευτικά
Αντικείμενα λαογραφικής αξίας από την καθημερινότητα των ανθρώπων που ζούσαν στην Επισκοπή
Τεκμήρια της εκκλησιαστικής ζωής
Μαρμάρινα εκθέματα από το κτίριο της Επισκοπής

Πολλά από τα αντικείμενα προέρχονται από ναούς, μοναστήρια και ενορίες της Τήνου και των Κυκλάδων και αποτελούν πολύτιμες μαρτυρίες της πίστης και της ιστορικής διαδρομής των τοπικών κοινοτήτων.

Ένας ζωντανός χώρος μνήμης
Το Αποστολικό Κέντρο «Πίστη και Πολιτισμός» λειτουργεί ως τόπος συνάντησης της πίστης με την ιστορία και τον πολιτισμό.

Μέσα από τη διατήρηση των αρχείων, των βιβλίων και των κειμηλίων, συμβάλλει στη διάσωση της μνήμης και στην ανάδειξη της πνευματικής και πολιτιστικής κληρονομιάς της Τήνου και των Κυκλάδων.

Υπεύθυνος Αποστολικού Κέντρου “Πίστη και Πολιτισμός” π. Μάρκος Φώσκολος/ Αρχειοφύλακας του ΑΚΤ

Γραμματέας Αποστολικού Κέντρου “Πίστη και Πολιτισμός” κος Παλαμάρης Μάρκος/ Ιστορικός