Μια επίσκεψη στη φάτνη

ΜΙΑ ΕΠΙΣΚΕΨΗ ΣΤΗ ΦΑΤΝΗ

 

Η φάτνη ή η αναπαράσταση της γέννησης του Ιησού, μαζί με το χριστουγεννιάτικο δένδρο, έχουν γίνει και στη χώρα μας, απαραίτητα συνθετικά της χριστουγεννιάτικης ατμόσφαιρας.

Σχεδόν σε κάθε καθολική εκκλησία υπάρχει μια φάτνη περισσότερο μικρή ή μεγάλη, καλλιτεχνΑική ή όχι. Στην Κέρκυρα, π. χ. οι Φραγκισκανές Αδελφές της Μάλτας, για περισσότερο από 100 χρόνια, φτιάχνουν μια εντυπωσιακή φάτνη που αποτελεί το χριστουγεννιάτικο γεγονός για τους Κερκυραίους και τώρα πια έχει γίνει αναπόσπαστο στοιχείο των Κερκυραϊκών Χριστουγέννων.

 

ΔΥΟ ΦΡΑΓΚΙΣΚΟΙ ΓΙΑ ΤΗ ΦΑΤΝΗ

Την 1η Δεκεμβρίου 2019 ο Πάπας Φραγκίσκος δημοσίευσε ένα ντοκουμέντο με τίτλο «Το Αξιοθαύμαστο Σημείο («Admirabile signum») για την αξία και τη σημασία της φάτνης. Σε αυτό περιγράφει με θαυμάσια απλότητα την ευαγγελική σημασία της αναπαράστασης της γέννησης του Ιησού.

Ήδη από την πρώτη παράγραφο, μας προσφέρει όλη τη σημασία αυτής της παράδοσης: «Το αξιοθαύμαστο σημείο της φάτνης, τόσο αγαπητό στους χριστιανούς, προκαλεί πάντα έκπληξη και θαυμασμό. Αναπαριστώντας το γεγονός της γέννησης του Ιησού, συνίσταται στην αναγγελία του μυστηρίου της Ενσάρκωσης του Υιού του Θεού με απλότητα και χαρά. Η φάτνη, στην πραγματικότητα, είναι σαν ένα ζωντανό Ευαγγέλιο, το οποίο γεννιέται από τις σελίδες της Αγίας Γραφής. Καθώς ατενίζουμε το σκηνικό των Χριστουγέννων, καλούμαστε να ξεκινήσουμε μια πνευματική πορεία, που ελκύεται από την ταπεινότητα Εκείνου ο οποίος έγινε άνθρωπος για να συναντήσει κάθε άνθρωπο. Και ανακαλύπτουμε ότι μας αγαπά μέχρι το σημείο να ενωθεί μαζί μας, ώστε να μπορέσουμε να ενωθούμε κι εμείς μαζί Του» (α. 1).

Στην συνέχεια ο Πάπας διηγείται την προέλευση της φάτνης: «Βρισκόμαστε νοερά στο Greccio, στην κοιλάδα Rieti (Τοσκάνη Ιταλίας). Εκεί το 1223  ο Άγιος Φραγκίσκος σταμάτησε επιστρέφοντας πιθανότατα από τη Ρώμη …

Δεκαπέντε μέρες πριν από τα Χριστούγεννα, ο Φραγκίσκος κάλεσε έναν ντόπιο, τον Giovanni, και του ζήτησε να τον βοηθήσει να εκπληρώσει μια επιθυμία του: «Θα ήθελα να αναπαραστήσω το Βρέφος που γεννήθηκε στη Βηθλεέμ και να αντικρίσω με τα μάτια μου τις κακουχίες στις οποίες βρέθηκε από την έλλειψη των απαραίτητων…  Μόλις το άκουσε, ο πιστός φίλος του πήγε αμέσως να ετοιμάσει όλα όσα χρειάζονταν, στον τόπο που είχε οριστεί, σύμφωνα με την επιθυμία του Αγίου… Όταν έφτασε ο Φραγκίσκος, βρήκε το παχνί με το σανό, την αγελάδα και το γαϊδουράκι. Οι άνθρωποι που ήταν εκεί εκδήλωσαν μια ανείπωτη χαρά, που δεν είχαν νιώσει ποτέ πριν, μπροστά στη σκηνή των Χριστουγέννων. Τότε, ο ιερέας τέλεσε μπροστά στη φάτνη, με κάθε επισημότητα, τη Θεία Ευχαριστία, εξηγώντας τη σχέση που υπάρχει μεταξύ της Ενσάρκωσης του Υιού του Θεού και της Ευχαριστίας. Σε εκείνη την περίσταση, στο Greccio, δεν υπήρξαν αγαλματάκια: τη φάτνη αναπαρέστησαν και βίωσαν οι άνθρωποι που ήταν παρόντες.

Έτσι γεννήθηκε η παράδοσή μας: όλοι γύρω από τη σπηλιά, γεμάτοι χαρά, χωρίς καμία απόσταση μεταξύ του γεγονότος που εκτυλισσόταν και εκείνων που μετείχαν στο μυστήριο…  Ο Άγιος Φραγκίσκος, με την απλότητα αυτού του σημείου, πραγματοποίησε ένα μεγάλο έργο ευαγγελισμού. Η διδασκαλία του διείσδυσε στην καρδιά των χριστιανών και παραμένει μέχρι τις μέρες μας ένας γνήσιος τρόπος αναπαραγωγής της ομορφιάς της πίστης μας με απλότητα.

Στη συνέχεια, ο Πάπας εξηγεί τις λεπτομέρειες της σύνθεσης της φάτνης και καταλήγει: «Η κατασκευή της φάτνης στα σπίτια μας, μάς βοηθά να ξαναζήσουμε την ιστορία που βιώθηκε στη Βηθλεέμ. Φυσικά, τα Ευαγγέλια παραμένουν πάντοτε η πηγή που μας επιτρέπει να γνωρίσουμε και να μελετήσουμε αυτό το Γεγονός. Ωστόσο, η αναπαράστασή του στη φάτνη μάς βοηθάει να φανταστούμε τη σκηνή, διεγείρει αισθήματα τρυφερότητας και μας καλεί να νιώσουμε ότι κι’ εμείς εμπλεκόμαστε στην ιστορία της σωτηρίας, να αισθανθούμε σύγχρονοι του γεγονότος που είναι ζωντανό και επίκαιρο στα πιο ποικίλα ιστορικά και πολιτιστικά πλαίσια».

Το 2023 θα γιορτάσουμε τα 800 χρόνια από την πρώτη αναπαράσταση της γέννησης του Ιησού, την πρώτη φάτνη.

 

ΜΠΡΟΣΤΑ ΣΤΗ ΦΑΤΝΗ

Αν εσείς  επισκεφθείτε μια φάτνη ,  αφήστε για μια στιγμή  τους φόβους σας και τις ανησυχίες σας για το παρόν και το μέλλον. Ξαναγίνετε παιδιά, ξαναβρείτε τη χαμένη αθωότητα. Πράγματι, την έννοια μιας τέτοιας αναπαράστασης μπορεί να τη συλλάβει μόνο εκείνος που δεν έχει χάσει εντελώς την παιδική του ψυχή. Εντούτοις, εδώ δεν πρόκειται για ένα μύθο, για ένα παραμύθι για μικρά παιδία, πρόκειται για το Γεγονός που άλλαξε την ανθρώπινη ιστορία: την ενανθρώπιση του απρόσιτου Θεού.

Εδώ αυτές οι σκηνές μπορούν, οπτικά, να σας βοηθήσουν να αντιληφθείτε τι σημαίνει: Ο Θεός έγινε ένας από εμάς.

Παρατηρείστε: Ένας γήινος κόσμος, φύση, δένδρα, απλοί άνθρωποι, βοσκοί, αγρότες, πόλεις και χωριά, και μέσα σ’ αυτόν τον κόσμο της καθημερινότητας ένα Βρέφος πλαγιασμένο σε ένα παχνί που απλώνει τα χεράκια του για να επαναλάβει στον καθένα από εμάς: «Ελάτε σ’ εμένα όλοι όσοι κοπιάζετε κι είστε φορτωμένοι, κι εγώ θα σας ξεκουράσω». Πράγματι σ’ αυτό το Βρέφος το ανυπεράσπιστο, το τριγυρισμένο από φτώχεια κι από ένα βασανισμένο κόσμο, φανερώθηκε η ευσπλαχνία και η αγάπη του Θεού για όλους τους ανθρώπους, γιατί τώρα πια ο άνθρωπος είναι κατοικία του Θεού, μάλλον πολύ περισσότερο: ο Θεός πλησιάζει τόσο τον άνθρωπο ώστε να ταυτιστεί μαζί του και να τον μεταφέρει στα ιλιγγιώδη ύψη και βάθη του ίδιου του Θεού.

Μόνο αυτό το Θείο Βρέφος μετατρέπει οριστικά τη μοίρα του ανθρώπου: με το να πάρει την ανθρώπινη φθαρτή σάρκα, κάνει μετάγγιση Ζωής στον καθένα από εμάς, της δικής του Ζωής,  θεμελιωμένη στην αιωνιότητα.

Καθένας από εμάς μπορεί να επαναλάβει: ο «Χριστός ήλθε για μένα». Σε αυτούς τους καιρούς πανδημίας, που όλα μας οδηγούν προς την απογοήτευση και καμιά φορά προς την απελπισία, εμείς οι χριστιανοί πρέπει να ξαναβρούμε την αιτία της ελπίδα μας, μέσα από την ομίχλη και την καταιγίδα, να μας φωτίσει μια ακτίνα φωτός, να μας αναπτερώσει αυτό το χαμόγελο ενός Θεού  μέσα από το ανυπεράσπιστο πρόσωπο ενός Βρέφους.

Σε μία εποχή του πιο άκρατου εγωισμού, που μετατρέπει τον άλλο σε αντικείμενο εκμετάλλευσης, σε μια εποχή που από πολλούς έχει χαθεί η ανθρωπιά, που οι αξίες της οικογένειας, της αλληλεγγύης, της λιτότητας, της απλότητας, έχουν ελαχιστοποιηθεί και κινδυνεύουν να εξαφανισθούν, το μήνυμα που αναδύεται  από αυτήν τη φάτνη, γίνεται κραυγή ελπίδας σε πείσμα όλων των γεγονότων που μας οδηγούν προς της απελπισία.

Το Βρέφος της Βηθλεέμ, εξακολουθεί να απλώνει τα χέρια του για να αγκαλιάσει τον καθένα από εμάς, για να μετατρέψει τη μοναξιά μας σε κοινωνία αγάπης, τους φόβους μας σε βεβαιότητες που προέρχονται από την πίστη, τον εγκλωβισμό στον εαυτό μας στην ανακάλυψη του άλλου, την παθιασμένη υπερκατανάλωση σε μοίρασμα των αγαθών με τους μη έχοντες.

Εντέλει τα Χριστούγεννα έρχονται για να ταράξουν τη συνείδησή μας, για να μας στριμώξουν στον τοίχο, έως ότου παραδοθούμε στην Αγάπη αυτού του Θεού που μας πλησίασε για να μη μας εγκαταλείψει ποτέ.

+ Ιωάννης Σπιτέρης

Αρχιεπίσκοπος

πρώην Κερκύρας

κοινοποίηση άρθρου:

Share on facebook
Share on twitter
Share on pinterest
Share on email

Περισσότερα

Διαβάστε ακόμη

a_fragkiskos_2014_2.jpg

Ωράριο Θείων Λειτουργιών

   Οικισμός Ενορία 2-3 Ιουλίου 2022 Αγάπη Αγίου Αγαπητού Σάββατο 19.30 Αετοφωλιά Αγίου Ιωάννου του Προδρόμου – Άνδρος Καθεδρικού Ναού Αγίου Ανδρέα – Βωλάξ Γεννήσεως της

Mελέτη του Ευαγγελίου της ημέρας

ΕΟΡΤΗ ΑΠΟΣΤΟΛΩΝ ΠΕΤΡΟΥ ΚΑΙ ΠΑΥΛΟΥ Τετάρτη 29 Ιουνίου 2022   Εις το όνομα του Πατρός και του Υιού και του Αγίου Πνεύματος. Αμήν Επικαλούμαι το

Καθολική Αρχιεπισκοπή Νάξου-Τήνου-Μυκόνου-Άνδρου και Μητρόπολη παντός Αιγαίου