ΣΥΝΤΟΜΗ ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΑΝΑΔΡΟΜΗ
Η Παναγία του Βρυσιού αποτελεί το Θεομητορικό Προσκύνημα της Εκκλησιαστικής Επαρχίας Νάξου – Τήνου – Άνδρου – Μυκόνου. Ακολουθώντας το δρόμο προς την Εξωμεριά φτάνουμε στο σταυροδρόμι της Αγίας Μαρίνας, και παίρνοντας το δρόμο που οδηγεί στον Άγιο Ρωμανό συναντάμε το Προσκύνημα της Βρυσιώτισσας.
Υπάρχουν διάφορες πιθανές εκδοχές για το όνομα του Βρυσιού:
α) από την φυσική πηγή του νερού που υπάρχει εκεί,
β) η «Παναγία της Βρύσης», επειδή η εικόνα βρέθηκε κοντά στην πηγή,
γ) «Βρεσί» από την λέξη «εύρεση» και
δ) «Η Παναγία, Βρύση της Χάριτος», ως μία πνευματική εξήγηση.
Στο χωριό Ταραμπάδος, ζούσε μία Μοναχή του τρίτου Τάγματος του Αγίου Φραγκίσκου. Σε όνειρό της, της εμφανίστηκε η Παναγία που της υπέδειξε την τοποθεσία όπου βρίσκονταν θαμμένο το εικόνισμά της.
Η εύρεση της εικόνας πραγματοποιήθηκε τον 17ο αιώνα, στα 1600 – 1619. Επιστημονική έρευνα δείχνει πως το εικόνισμα ζωγραφίστηκε στα τέλη του 14ου με αρχές του 15ου αιώνα.
Μετά το 1830 το εικόνισμα της Παναγίας μεταφέρεται στην Κωνσταντινούπολη για να ασημωθεί. Ήταν η επιθυμία μιας γυναίκας από την Αετοφωλιά, που με θαυματουργικό τρόπο θεραπεύτηκε, η οποία πουλά ένα κτήμα της και τα χρήματα τα προσφέρει για το σκοπό αυτό.
Υπάρχει και μία άλλη εκδοχή ότι ενώ το εικόνισμα βρίσκονταν στην Πόλη, μία γυναίκα που θεραπεύτηκε ασήμωσε την εικόνα και στη συνέχεια στέλνει στην Τήνο ένα αντίγραφό της κρατώντας η ίδια στο σπίτι της το πρωτότυπο. Όταν οι τηνιακοί της Πόλης πληροφορήθηκαν το συμβάν ενήργησαν ώστε να επιστέψει στην Τήνο. Στις 3 Σεπτεμβρίου του 1936 επιστρέφει στην Αθήνα. Την 1η Αυγούστου του 1937 το εικόνισμα φτάνει στην Ξινάρα της Τήνου και την επομένη 2 Αυγούστου με λιτανεία στο Βρυσί.



