Ενότητα στην πίστη μέσα στη νόμιμη διαφορά

ΕΝΟΤΗΤΑ ΣΤΗΝ ΠΙΣΤΗ ΜΕΣΑ ΣΤΗ ΝΟΜΙΜΗ ΔΙΑΦΟΡΑ

 

ΜΙΑ ΣΚΕΨΗ ΓΙΑ ΤΗΝ

ΕΒΔΟΜΑΔΑ ΕΝΟΤΗΤΑΣ ΤΩΝ ΧΡΙΣΤΙΑΝΩΝ (2)

 

Ένα από τα κυριότερα ντοκουμέντα της Καθολικής Εκκλησίας σχετικά με την ενότητα των χριστιανών αποτελεί η Εγκύκλιος του Αγίου Πάπα Ιωάννου-Παύλου Βου, Ut unum sint («ίνα πάντες εν ώσι») της 25 Μαΐου 1995. Με την ευκαιρία της Εβδομάδας Προσευχής για την ένωση των Χριστιανών, θα θέλαμε να υπενθυμίσουμε μερικές σπουδαίες αρχές αυτού του ντοκουμέντου.

Τι σημαίνει οικουμενική κίνηση 

Στην καρδιά της ζωής μιας Εκκλησίας υπάρχει η κοινή ομολογία πίστεως. Η οικουμενική κίνηση δεν σημαίνει άρνηση κάποιου σημείου της πίστεως ή συρρίκνωση της πίστεως,διότι η αποκαλυμμένη αλήθεια δεν είναι ανθρώπινη, αλλά θεϊκή. Μάλλον πρόκειται για μία από κοινού αύξηση ή ανάπτυξη στην πίστη. Η παρακαταθήκη της πίστεως που περιέχεται στα παλαιά σύμβολα πίστεως είναι κοινά για όλες τις Εκκλησίες, αυτές όμως πρέπει να αλληλοβοηθούνται, «ώστε να είναι σ’αυτές παρόν όλο το περιεχόμενο και όλες οι απαιτήσεις της κληρονομιάς που μεταδόθηκε από τους Αποστόλους. Χωρίς αυτό, η πλήρης κοινωνία δεν θα είναι ποτέ δυνατή. Η αμοιβαία αυτή βοήθεια στην αναζήτηση της αλήθειας. είναι μια υπέρτατη μορφή της ευαγγελικής αγάπης» (αρ. 78).

Η αλήθεια είναι αμετάκλητη, αλλά πρέπει να μεταδίδεται στο σήμερα

Ωστόσο η Εκκλησία πρέπει να αναγγείλει το ευαγγέλιο σε όλους τους λαούς και αυτό να γίνει αντιληπτό από όλες τις κουλτούρες, διότι «η διδασκαλία πρέπει να παρουσιάζεται κατά τρόπο που να την καθιστά κατανοητή σε όσους ο ίδιος ο Θεός την προορίζει… Εφόσον από τη φύση του το δεδομένο της πίστεως είναι προορισμένο για όλη την ανθρωπότητα, απαιτείται να είναι μεταφρασμένο σε όλους τους πολιτισμούς. Πραγματικά το στοιχείο που προσδιορίζει την κοινωνία στην αλήθεια είναι το νόημα της αλήθειας. Αντίθετα η έκφραση της αλήθειας μπορεί να είναι πολύμορφη» (αρ. 19). Η Εγκύκλιος επαναλαμβάνει επανειλημμένως «ότι η νόμιμη διαφορά δεν είναι καθόλου αντίθετη προς την ενότητα της Εκκλησίας, μάλιστα αυξάνει το κόσμημά της και συντελεί όχι λίγο στην εκπλήρωση της αποστολής της» (αρ. 50), κι αυτό ακόμη και στο διδακτικό επίπεδο (βλ. αρ. 54 και 57). Γι’αυτό «η προοπτική κατά την οποία η πλήρης κοινωνία πρέπει ν’ αναζητηθεί, είναι εκείνη της ενότητας μέσα στη νόμιμη διαφορά» (αρ. 54)

Διάκριση μεταξύ περιεχομένου της πίστεως και τρόπου μετάδοσης

Η άλλη σπουδαία ερμηνευτική αρχή είναι της διάκρισης μεταξύ της παρακαταθήκης της πίστεως και του τρόπου με τον οποίο αυτή αναγγέλθηκε (βλ. 18, 38, 81). Η κατανόηση της παρακαταθήκης της πίστεως αυξάνεται κατά την διάρκεια των αιώνων με τη χάρη του Αγίου Πνεύματος. Η διάφορες διατυπώσεις δεν είναι αναγκαστικά αντιφατικές, αλλά συχνά είναι συμπληρωματικές και κατάλληλες για να εκφράσουν την αλήθεια μέσα στο πλαίσιο του διανοητικού ορίζοντα της εποχής.

Δυστυχώς, παρατηρεί ο Ποντίφικας, «οι πολεμικές και οι μισαλλόδοξες διενέξεις μετέβαλαν σε ασυμβίβαστες διατυπώσεις ό,τι ήταν στην πράξη το αποτέλεσμα δύο όψεων που απέβλεπαν στο να εξιχνιάσουν την ίδια πραγματικότητα, αλλά από δυο διαφορετικές γωνίες. Πρέπει σήμερα να βρεθεί η διατύπωση που, αφού αποδεχτεί την πραγματικότητα στην ολότητά της, να επιτρέψει να ξεπεραστεί η μερική κατανόηση και ν’αποφευχθούν εσφαλμένες ερμηνείες» (αρ. 38). Και κάτι επί πλέον: η προσπάθεια να καταλάβουμε τι λέει ο άλλος και γιατί μπορεί να μας βοηθήσει να εμβαθύνουμε την αλήθεια, διότι «Ένα από τα πλεονεκτήματα του οικουμενισμού είναι ότι διαμέσου αυτού, οι χριστιανικές Κοινότητες βοηθούνται ν’ανακαλύψουν τον ανεξιχνίαστο πλούτο της αλήθειας» (αρ. 38).

Η ΕΚΚΛΗΣΙΟΛΟΓΙΑ ΤΩΝ «ΑΔΕΛΦΩΝ ΕΚΚΛΗΣΙΩΝ»

Η Εγκύκλιος αναγνωρίζει ότι οι σχέσεις μεταξύ των Εκκλησιών προσδιορίζονται ως σχέσεις «αδελφών Εκκλησιών». Η Β’ Σύνοδος του Βατικανού είχε μεταχειριστεί αυτήν την έκφραση για να προσδιορίσει τις σχέσεις μεταξύ της καθολικής και της ορθόδοξης Εκκλησίας. Η παρούσα Εγκύκλιος θεωρεί ως δεδομένο ότι η Εκκλησία της Ρώμης και οι υπόλοιπες ανατολικές Εκκλησίες είναι και παραμένουν «αδελφές εκκλησίες» (βλ. 50-61). Η αναγνώριση της εκκλησιαστικότητας των ανατολικών Εκκλησιών βασικά δεν είχε αμφισβητηθεί ποτέ από την Καθολική Εκκλησία. Π.χ. η Σύνοδος της Φλωρεντίας είχε βασιστεί πάνω σ’αυτή την αρχή. Η Εκκλησία επαναλαμβάνει τη διδασκαλία της Β’ Συνόδου του Βατικανού που αναγνωρίζει ευθέως και χωρίς δισταγμούς την εγκυρότητα των ιερών Μυστηρίων των Ανατολικών Εκκλησιών και επομένως την εκκλησιολογική βάση που καθιστά αυτές τις Εκκλησίες «αδελφές» με την Εκκλησία της Ρώμης: «Με την τέλεση του μυστηρίου της Θείας Ευχαριστίας στις επί μέρους Εκκλησίες [Πρόκειται για τις ανατολικές ορθόδοξες Εκκλησίες], η Εκκλησία του Θεού οικοδομείται και αυξάνει. Η Εκκλησίες αυτές, αν και χωρισμένες, έχουν αληθινά μυστήρια και προπάντων, χάρη στην αποστολική διαδοχή τους, έχουν την Ιεροσύνη και τη Θεία Ευχαριστία, διαμέσου των οποίων παραμένουν ακόμη ενωμένες μαζί μας με στενούς δεσμούς» (UR 15, Ut unum sint, αρ. 50).

Η αντίληψη που θεωρεί τις Εκκλησίες του Χριστού ως μια κοινότητα -κοινωνία Εκκλησιών με περισσότερη ή λιγότερη κοινωνία μεταξύ τους, δίνει τη δυνατότατα και στην ίδια την Καθολική Εκκλησία να τοποθετηθεί, μαζί με τις υπόλοιπες Εκκλησίες, σε μία πορεία αναζήτησης της ενότητας: δεν πρέπει να στέκεται περιμένοντας οι άλλοι να επιστρέψουν σ’αυτήν. Γι’αυτό πρέπει και η ίδια να μεταστραφεί και να μην περιμένει οι άλλοι να επιστρέψουν σ’αυτήν, αλλά αυτή η ίδια να πορεύεται προς την πλήρη κοινωνία με τις υπόλοιπες Εκκλησίες (αρ. 60-61).

 

+ Ιωάννης Σπιτέρης

Αρχιεπίσκοπος

Πρώην Κερκύρας

κοινοποίηση άρθρου:

Share on facebook
Share on twitter
Share on pinterest
Share on email

Περισσότερα

Διαβάστε ακόμη

Από την απόλυτη μη βία του Ευαγγελίου, στη Θεολογία του δίκαιου πολέμου (του Σεβ. Ιωάννη)

Αγαπητοί αναγνώστες, Επειδή μερικά από τα κείμενα μου, κυρίως στην πρώτη περίοδο, ήταν εξαιρετικά μακροσκελή και αναλυτικά, έχω την εντύπωση πως πέρασαν απαρατήρητα. Αποφάσισα, λοιπόν,

Mελέτη του Ευαγγελίου της ημέρας

  ΤΡΙΤΗ ΤΗΣ 13ης ΕΒΔΟΜΑΔΑΣ ΤΗΣ ΚΟΙΝΗΣ ΠΕΡΙΟΔΟΥ 28 Ιουνίου 2022 Εις το όνομα του Πατρός και του Υιού και του Αγίου Πνεύματος. Αμήν Επικαλούμαι

Καθολική Αρχιεπισκοπή Νάξου-Τήνου-Μυκόνου-Άνδρου και Μητρόπολη παντός Αιγαίου