Είναι δυνατή η ενότητα των Χριστιανών;

ΕΙΝΑΙ ΔΥΝΑΤΗ Η ΕΝΟΤΗΤΑ ΤΩΝ ΧΡΙΣΤΙΑΝΩΝ;

 

 

Κατά τη διάρκεια της επίσκεψης του Πάπα Φραγκίσκου στην Ελλάδα και στην Κύπρο, συχνά ακούστηκε το ερώτημα: «Είναι δυνατή η ενότητα των Χριστιανών;». Σ’ αυτή την τόσο δύσκολη  ερώτηση θα προσπαθήσουμε να δώσουμε  μια σύντομη απάντηση. Την είχα γράψει, πριν από χρόνια, για την εφημερίδα ΤΟ ΒΗΜΑ, που είχε θέσει τότε αυτήν την ερώτηση σε καθολικούς και ορθοδόξους.

Δημοσιεύουμε αυτό το κείμενο επίσης διότι, από τις 18 μέχρι τις 25 Ιανουαρίου, τελείται  παγκοσμίως η Εβδομάδα για την ενότητα των Εκκλησιών

Η απάντηση σ’ αυτή την ερώτηση δεν μπορεί να είναι ούτε ένα «ναι», ούτε ένα «όχι», διότι η ενότητα της Εκκλησίας, πρωτίστως, δεν εξαρτάται από τους ανθρώπους, αλλά από τον ίδιο τον Θεό. Είναι ένα δώρο του Αγίου Πνεύματος  που απορρέει από τον θάνατο και την Ανάσταση του Χριστού, ο οποίος γι’ αυτήν προσευχήθηκε κατά το τελευταίο Δείπνο: «Πάτερ άγιε, τήρησον αυτούς εν τω ονόματί σου, ω δέδωκάς μοι, ίνα ώσιν εν καθώς ημείς.  ίνα πάντες εν ώσι, καθώς συ, πάτερ, εν εμοί καγώ εν σοι» (Ιωάννης, 17, 20-21).

Οι προσπάθειες των ανθρώπων συνίστανται στο να διατηρήσουν και να αυξήσουν αυτή την ενότητα, που δεν αφορά μόνο τις διάφορες χριστιανικές ομολογίες, αλλά την ίδια την οντότητα της Εκκλησίας. Πράγματι, η ενότητα αποτελεί ένα ουσιαστικό συστατικό της Εκκλησίας και αποτελεί αντικείμενο πίστης. Γι’ αυτό στο «Πιστεύω» ομολογούμε «…πιστεύω εις Μίαν, Αγίαν, Καθολικήν και Αποστολικήν Εκκλησίαν».

Τι διασπάει την Εκκλησία;

Αυτό που διασπάται στην Εκκλησία δεν είναι η ενότητά της που παραμένει ακέραια, αλλά οι άνθρωποι που χωρίζονται μεταξύ τους, κι αυτό οφείλεται στον εγωισμό, τελικά στην αμαρτία που τους απομακρύνει από τον Θεό. Είναι ενδεικτική η γνωστή διδασκαλία του Δωροθέου Γάζης (4ος αι.) ότι όσο περισσότερο οι άνθρωποι είναι κοντά στον Θεό, τόσο περισσότερο είναι κοντά μεταξύ τους κι όσο απομακρύνονται από τον Θεό, τόσο απομακρύνονται μεταξύ τους. Το παράδειγμα που παρέθετε για να εξηγήσει αυτό το απόφθεγμα είναι πολύ γλαφυρό: Σκεφτείτε  – δίδασκε στους μοναχούς του – έναν  κύκλο. Στην περιφέρεια βρίσκονται οι άνθρωποι και στο κέντρο ο Θεός. Όσο περισσότερο προχωρούν οι άνθρωποι προς το κέντρο, τόσο περισσότερο συναντώνται μεταξύ τους. Κι όσο περισσότερο απομακρύνονται από το κέντρο, τόσο περισσότερο απομακρύνονται και μεταξύ τους.

Τι οδηγεί πιο κοντά τους χριστιανούς;

Είναι προφανές λοιπόν ότι η ενότητα των χριστιανών θα πραγματοποιηθεί μόνον όταν θα υπάρχει μεταξύ των χριστιανών  βαθιά  μετάνοια. Μόνον όταν στο πρόσωπο του άλλου δεν διακρίνουμε τον εχθρό μόνο επειδή είναι  διαφορετικός, αλλά τον αδερφό· τότε μόνο μπορούμε να μιλάμε για πραγματική αδελφική συνύπαρξη μεταξύ των ανθρώπων, προϋπόθεση για να υπάρξει και η ενότητα μεταξύ των χριστιανών.

Οι δογματικές διαφορές συχνά δραματοποιούνται από ορισμένους κύκλους, διογκώνονται και πολλαπλασιάζονται απλώς για να δικαιολογήσουν τον φανατισμό τους, τον φονταμενταλισμό και την αδυναμία της κατανόησης του άλλου.

Η απάντηση λοιπόν στο ερώτημα: «Μπορεί να πραγματοποιηθεί η ενότητα των χριστιανών;», θα μπορούσε να είναι: Ας αρχίσουν οι χριστιανοί να ξανασυναντήσουν το πραγματικό πρόσωπο του Θεού Πατέρα, να αισθανθούν πραγματικά μεταξύ τους παιδιά του Θεού, να καθαρίσουν την καρδιά τους από τον εγωισμό και την αλαζονεία που τους δίνει την ψευδαίσθηση ότι μόνο αυτοί κατέχουν την αλήθεια και όλη την αλήθεια, ότι οι υπόλοιποι είναι βουτηγμένοι στην πλάνη.  Όταν αγαπάμε με αυτή την πραγματική αγάπη που προέρχεται από τον Θεό, τότε θα βρούμε τον τρόπο να διαλευκάνουμε και τα θεολογικά προβλήματα.

Προς το παρόν τι οφείλουμε να κάνουμε;

Ωσότου όμως φθάσουμε σ’ αυτή την ευλογημένη στιγμή, μπορούμε και πρέπει να προσπαθήσουμε να καταλάβουμε ο ένας τον άλλον, αναγνωρίζοντας αμοιβαία τις αξίες των παραδόσεών μας. Ο σκοπός του θεολογικού διαλόγου δεν είναι να «υπογράψει» την ένωση των Εκκλησιών, καθώς αυτό όπως αναφέραμε είναι Δώρο Θεού. Άλλωστε και εκκλησιολογικά μόνο μία κοινή Οικουμενική Σύνοδος θα μπορούσε να πραγματοποιήσει κάτι τέτοιο. Ο σκοπός του διαλόγου είναι να μελετηθούν Βιβλικά, Πατερικά και Θεολογικά οι διαφορές μας, να καταλάβουμε τις ιστορικές αιτίες που τις προκάλεσαν και να αναλύσουμε ποιο είναι το εύρος τους, αλλά και να αντιληφθούμε βάσει της Αποκάλυψης του Θεού, πώς θα είναι εφικτή μία τέτοια προσέγγιση.

Βέβαια, εάν δυστυχώς αποδειχθεί πως δεν είναι ακόμα ώριμη μία τέτοια προσέγγιση, πρέπει ταπεινά να ομολογήσουμε πως, προς το παρόν, οι διαφορές αυτές παραμένουν αγεφύρωτες και να περιμένουμε με την προσευχή και την μεταστροφή της καρδιάς το πότε θα είναι δυνατό να ξαναρχίσουμε τον αδερφικό διάλογο, τουλάχιστον για όσο αφορά τις δογματικές διαφορές μας. Στο μεταξύ θα πρέπει να αναγνωρίσουμε με θάρρος και ειλικρίνεια αυτά τα στοιχεία που μας ενώνουν, τα οποία είναι περισσότερα από αυτά που μας χωρίζουν, να τα υπογραμμίσουμε, και σ’ αυτά να βασιζόμαστε, σεβόμενοι ο ένας για τον άλλον. Άλλωστε ο αμοιβαίος σεβασμός, εκτός από χριστιανική αναγκαιότητα, είναι ζήτημα πολιτισμού και ανθρωπιάς.

 

+ Ιωάννης Σπιτέρης

Αρχιεπίσκοπος

Πρώην Κερκύρας

κοινοποίηση άρθρου:

Share on facebook
Share on twitter
Share on pinterest
Share on email

Περισσότερα

Διαβάστε ακόμη

Mελέτη του Ευαγγελίου της ημέρας

  ΤΡΙΤΗ ΤΗΣ 13ης ΕΒΔΟΜΑΔΑΣ ΤΗΣ ΚΟΙΝΗΣ ΠΕΡΙΟΔΟΥ 28 Ιουνίου 2022 Εις το όνομα του Πατρός και του Υιού και του Αγίου Πνεύματος. Αμήν Επικαλούμαι

Καθολική Αρχιεπισκοπή Νάξου-Τήνου-Μυκόνου-Άνδρου και Μητρόπολη παντός Αιγαίου